Tanrı iyi mi?

Bu kelimeleri arama çubuğuna yazmak için bir sebebin var. Belki bir şey oldu — bir kayıp, bir hayal kırıklığı, dua edilmesine rağmen değişmeyen uzun bir dönem. Belki dünyadaki kötülüğü izledin ve bütün denklem doğru gelmedi. Belki Tanrı hakkında sana öğretilen şey artık tutmuyor.

Bu sayfa bir slogan vermeyecek. "Evet, Tanrı iyidir" deyip sonra başka konuya geçmeyecek. O cevap çoğu zaman, bunu içtenlikle soran birisi için yetersizdir.

Bunun yerine, Hristiyan geleneğinin "Tanrı iyidir" iddiasını sade bir dille açacağız. Geleneğin bu iddianın altına ne koyduğunu, neyi göze aldığını ve neyi söylemediğini söyleyeceğiz. Sonra ne düşündüğüne kendin karar verirsin.

Önce birkaç terim

Hristiyan kelimeleriyle ilk kez karşılaşacak okur için:

• Nasıralı İsa, birinci yüzyılda Filistin bölgesinde yaşamış Yahudi bir din öğretmeniydi. Hristiyanlığın iddiası, onun aynı zamanda insan bedeninde Tanrı olduğudur. Yaklaşık MS 30 yılında Roma yönetimi tarafından çarmıha gerilme adı verilen bir yöntemle idam edildi.
• Çarmıh, o idamın Hristiyan geleneğindeki kısa adıdır.
• Müjdeler, İsa'nın yaşamına dair, takipçilerinin onun ölümünden sonraki onlarca yıl içinde yazdığı dört kısa biyografidir: Matta, Markos, Luka ve Yuhanna.
• Mezmurlar, Kutsal Kitap'ın eski bölümünde yer alan 150 dua ve şiirden oluşan uzun bir koleksiyondur.

Kısa, dürüst bir cevap

Hristiyan geleneğinin spesifik iddiası şudur: Tanrı yalnızca iyi değil, iyiliğin kendisidir. Yani Tanrı bazı şeyleri "iyi olarak yapan" değil, "iyi" sözcüğünün anlamlandığı yerdir. Bu büyük bir iddia ve geleneğin bunu hafife almadığı yer vardır — özellikle çarmıhta.

"İyi" ne anlama gelir

Buradaki iyi hafif bir kelime değildir. "Hoş," "sevimli," "sıcakkanlı" demek değildir. Hristiyan geleneğinde iyi daha derinde bir şey ifade eder: yapması gereken işi yapan, olması gereken şey, yarattığı şeyin gerçekten iyiliğini isteyen.

Eski Ahit'in başlangıcında, Tanrı'nın yarattığı dünyaya bakıp yedi kez "iyi" dediği yazılıdır. Sondaki cümle ise "çok iyi." Hristiyan geleneği bu cümleyi bir kanıt olarak değil, başlangıç noktası olarak okur: Tanrı'nın yaratımı iyi olarak başladı. Şu an gördüğümüz kırıklık, geleneğe göre, asıl tasarımın hâli değildir.

Bunu sorman bir ipucudur

Bir an düşünelim. Eğer Tanrı diye bir şey yoksa, evren rastgele atomlardan ibaretse, "iyi" kategorisinin bir anlamı yoktur. Sadece olan şeyler vardır. "Tanrı iyi mi?" sorusunu sorabilmek için, içinde bir iyilik standardının olduğunu varsayman gerekir — bir şeyin nasıl olması gerektiğine dair bir duygu.

Hristiyanlığın iddiasına göre, bu duygu bir hata değildir. İçinde bir ipucudur. İyi kelimesinin bir anlamı vardır çünkü Tanrı vardır ve Tanrı'nın karakteri iyidir. Sen o karakteri tanımak için yaratıldın. Bu yüzden bir şey kötü göründüğünde, içinden bir şey itiraz eder.

Bu, "Tanrı'ya inanmıyorum, ama bir şeyler yanlış gibi geliyor" diyen bir kişi için ilginç bir noktadır: yanlışlık duygusu, yanlışlık standardı olduğunu varsayar.

Zor kısım: ya kötülük?

Burada gerçek bir gerilim vardır ve Hristiyan geleneği bunu görmezden gelmez.

Dünyada kötülük var. Çocuklar açlıktan ölüyor, masum insanlar acı çekiyor, çoğu zaman dua edilmesine rağmen hiçbir şey değişmiyor. "Tanrı iyiyse, neden bu?" sorusu boş bir soru değildir. Hristiyan geleneğinin en uzun acı kitabı Eyüp, tam bu sorunun etrafında dönen bir metindir. Eyüp'ün arkadaşları "bu senin yaptığın bir şeyin cezası" diye ona açıklamalar sunarlar; Eyüp'ün kitabı bütün bu açıklamaları reddeder. Sonunda Tanrı konuşur ama Eyüp'e neden olduğunu söylemez. Sadece Eyüp'le olduğunu söyler.

Hristiyan geleneği bireysel acılar için kolay açıklamalar yapmaz. Yapmayacağını da söyler. Bunun yerine, başka bir şey söyler.

Hristiyan geleneğinin esas hamlesi: çarmıh

Hristiyanlığın "Tanrı iyidir" iddiasının kalbi soyut bir argüman değildir. Belirli bir kişinin belirli bir yaptığıdır.

Geleneğe göre, Tanrı kötülüğü dışarıdan izleyip "ne yazık" demedi. İçine girdi. Hristiyan iddiası şudur: İsa'nın çarmıhta öldürülmesinde, Tanrı'nın kendisi, insan bedeninde, dünyanın en kötüsünü kendi üzerine aldı. Yani Tanrı, acıyı uzaktan yöneten biri değildir. Acıyı bizzat yaşamış biridir.

Bu, "kötülük yok" demek değildir. Bu, "kötülüğün son sözü olmayacağı" demektir — çünkü kötülük zaten kendi gücüyle Tanrı'yı öldürdü ve Tanrı geri döndü.

Pavlus adında erken bir Hristiyan önder, Roma kentindeki Hristiyanlara yazdığı mektupta bunu şöyle söyler: "Tanrı'nın, kendisini sevenlerle, amacı uyarınca çağrılmış olanlarla birlikte her durumda iyilik için etkin olduğunu biliriz." Pavlus "her durum iyidir" demiyor. "Tanrı, en kötü durumların bile içinde iyiliğe doğru çalışmaktadır" diyor. Fark önemlidir.

Tanrı iyi olmasaydı, çarmıh anlamlı olmazdı

Hristiyan geleneğinin iyilik tarifi şudur: bir şeyin iyi olduğunu bilmek için, ne yaptığına bakman gerekir. Müjdelerden birine göre, İsa bir gün ona "iyi öğretmen" diye hitap eden birine durdu ve şöyle dedi: "Bana neden iyi diyorsun? İyi olan yalnız biri var, O da Tanrı'dır."

Tanrı iyilik standardıdır. Bu, Tanrı'nın "Tanrı yaptığı her şey iyidir çünkü o yaptı" diye bir karar verici olduğu anlamına gelmez. Hristiyan geleneği bunu reddeder. Tanrı'nın iyiliği, Tanrı'nın karakterinin bir tezahürüdür. Sevgi, adalet, sadakat, rahmet — bunlar Tanrı'nın yapı taşlarıdır.

Erken bir Hristiyan yazısında, Yuhanna adında biri tarafından, Tanrı şu yalın cümleyle tanımlanır: "Tanrı sevgidir." Bu, "Tanrı bazen sever" demez. "Tanrı sevgidir" der. Hristiyan geleneği bu cümleyi çok ciddiye alır.

Hayatın çoğu zaman buna uymadığında

Eğer hayatın "Tanrı sevgidir" sözünü reddediyor gibiyse — kayıp, acı, hayal kırıklığı yüzünden — sen yalnız değilsin ve sorun da yok. Hristiyan geleneği bu açıyı tanır. Mezmurlar koleksiyonunun büyük bir kısmı bu açıdan yazılmıştır: "Ya Rab, ne zamana dek? Nerdesin?"

Hristiyan geleneğinin söylediği şey "acına rağmen Tanrı iyidir, kabul et" değildir. "Tanrı'nın iyiliği, senin acının görmezden gelinmesi anlamına gelmez" der. Aksine, geleneğe göre, Tanrı'nın iyiliği tam da acıların sonunda çözüleceği vaadidir.

İncil'in son kitabında, evrenin nihai vardığı yer şöyle anlatılır: "Tanrı onların gözlerinden bütün gözyaşlarını silecek. Artık ölüm olmayacak, artık ne yas, ne ağlayış, ne de acı olacak." Bu, "acın hak ettiğin bir şeydi" demek değildir. "Acın bir gün sona erecek" demektir.

Türkçe konuşan okuyucu için bir not

Eğer İslam geleneğinden geliyorsan, "Allah iyidir" cümlesi sana yabancı değildir — Rahman ve Rahim isimleri tam bunu söyler. Hristiyanlığın eklediği şey, Tanrı'nın iyiliğinin sadece bir öğreti değil, çarmıhta tarihsel olarak gösterilen bir şey olduğudur. Yani Hristiyanlık "Tanrı iyidir" iddiasını şu konuma yerleştirir: bu, yalnızca Tanrı'nın söylediği bir özellik değil, dünyaya girip kanıtladığı bir şeydir.

Bu seni rahat ettirir mi, etmez mi — geleneğin söylediği budur.

Peki şimdi?

Eğer buraya bir acının içinden geldiysen ve bunu birisinin duyması gerekiyorsa, sohbet edebilirsin. Ücretsiz, özel ve senin dilinde. Sen başlatırsın; istediğinde sen bitirirsin. Bir cevap aramak zorunda değilsin — sadece konuşmak istiyorsan da olur.

Eğer hayatında kendine zarar verme düşünceleri varsa, bunu yalnız taşıma. Türkiye'de 182 numaralı telefon (Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sosyal yardım hattı) bir başlangıç olabilir; acil durumlarda 112'yi arayabilirsin.

Bunun Kutsal Kitap'ta nereden geldiği

• Mezmurlar 34:8 — "Tadın da görün, Rab ne iyidir"
• Mezmurlar 145:9 — "Rab herkese iyilik eder"
• Yakup 1:17 — "Her iyi armağan… Baba'dan iner"
• Markos 10:18 — "İyi olan yalnız biri var, O da Tanrı'dır"
• Romalılar 8:28 — "Tanrı her durumda iyilik için etkin olur"
• 1. Yuhanna 4:8 — "Tanrı sevgidir"