Kutsal Kitabı nasıl okurum?

Kutsal Kitabı bugüne kadar hiç açmamış olabilirsin. Bu çok normal — Türkiye'de büyüyen birçok kişi için bu, son derece doğal bir durumdur. Eline alıp ilk sayfayı çevirdiğinde, ne göreceğine, nasıl okuyacağına, nereden başlayacağına dair bir bilgi yok.

Bu sayfa bunu pratik olarak açacak. Hiç dini bir geçmişin olmadığını varsayıyoruz. Daha önce hiçbir vaaz dinlemediğini, hiçbir dini sınıfta oturmadığını varsayıyoruz. Sıfırdan başlıyoruz.

Önce birkaç terim

• Kutsal Kitap, Yahudi ve Hristiyan kutsal metinlerinin bir koleksiyonudur. İki ana bölümü vardır. Eski Ahit (kabaca MÖ 1500–MÖ 400 arası yazılan, Yahudi kutsal metinleriyle aynı içerikli kısım — Yahudilikte Tanah olarak adlandırılır). Yeni Ahit (birinci yüzyıl AD'de İsa ve takipçileri hakkında yazılan metinler).
• Nasıralı İsa, birinci yüzyılda Filistin bölgesinde yaşamış Yahudi bir din öğretmeniydi. Hristiyanlığın iddiası, onun aynı zamanda insan bedeninde Tanrı olduğudur. Yaklaşık MS 30 yılında Roma yönetimi tarafından çarmıha gerilme adı verilen bir yöntemle idam edildi.
• Müjdeler, İsa'nın yaşamına dair, takipçilerinin onun ölümünden sonraki onlarca yıl içinde yazdığı dört kısa biyografidir: Matta, Markos, Luka ve Yuhanna. Yeni Ahit'in ilk dört kitabıdır.
• Mektuplar, erken Hristiyan önderlerin (özellikle Pavlus adında biri) belirli topluluklara veya kişilere yazdığı mektuplardır. Yeni Ahit'in büyük bir kısmı bu mektuplardan oluşur.
• Mezmurlar, Eski Ahit'in içinde yer alan 150 dua ve şiirden oluşan bir koleksiyondur.

Kısa, dürüst bir cevap

Eğer Kutsal Kitabı hiç açmamışsan, baştan başlamayasın. Bu, başlangıçta kafa karıştırır. Onun yerine, Müjdelerden biriyle başla — özellikle Yuhanna veya Markos. Her ikisi de bir buçuk-iki saatte okunur. Bunlar İsa'nın yaşamı hakkında doğrudan tanıklıklardır ve Kutsal Kitabın geri kalanı onları anlamlandırır.

Hangi çeviri

Türkçede en yaygın modern çeviri Kutsal Kitap (Yeni Çeviri, 2001). İnternette ücretsiz okunabilir. kutsalkitap.info gibi sitelerde, akıllı telefonlardaki uygulamalarda, hatta Google Play ve App Store'daki ücretsiz uygulamalarda bulabilirsin.

Daha geleneksel bir Türkçe metin istersen, Eski Türkçe Kutsal Kitap (Kitabı Mukaddes, 1941) da hâlâ basılır. Yeni Çeviri daha akıcı; Eski Türkçe daha ağırdır. Başlangıç için Yeni Çeviri daha kolaydır.

Kutsal Kitap aslında nedir

İlk bilmen gereken: Kutsal Kitap tek bir kitap değildir. 66 ayrı belgenin bir koleksiyonudur. Yaklaşık 1500 yıl boyunca, kabaca kırk farklı yazar tarafından, üç farklı dilde (İbranice, Aramca ve Yunanca) yazılmıştır. Yani bir romanın ya da bir kişinin tek başına yazdığı bir kitabın gerektiği şekilde baştan sona okumayı bekleme.

İçinde tarih kitapları, şiir, mektuplar, biyografiler, peygamberlik metinleri ve yasa metinleri var. Hepsi aynı türde okunmaz.

Hristiyan geleneğine göre, bu farklı belgeler birlikte bir hikâye anlatır — Tanrı'nın dünyayla nasıl ilişki kurduğuna dair uzun bir hikâye. Ama eğer ilk kez okuyorsan, bu hikâyenin kalbinde duran kişiden başlaman daha kolay olur.

İlk önerimiz: Yuhanna Müjdesi

İsa'nın yaşamı hakkında dört tanıklık var; en doğrudan olanı Yuhanna. İsa'nın en yakın takipçilerinden biri olan Yuhanna tarafından, olaylardan onlarca yıl sonra yazılmıştır. Yaklaşık doksan-yüz yirmi dakikada okunur.

Yuhanna şu cümleyle başlar: "Başlangıçta Söz vardı. Söz Tanrı'yla birlikteydi ve Söz Tanrı'ydı." Bu cümle ilk okuyuş için ağır gelebilir. Endişelenme — Yuhanna birkaç bölüm içinde hikâyenin doğal akışına döner ve İsa'nın yaptıklarını, konuştuklarını anlatır.

Yuhanna'nın bu kitabı yazmasının nedenini metnin sonuna yakın yerde kendisi söyler: "Bunlar, İsa'nın, Mesih ve Tanrı'nın Oğlu olduğuna iman edesiniz ve iman ederek O'nun adıyla yaşama kavuşasınız diye yazılmıştır." Yani Yuhanna bir tarihçi olarak değil, bir tanık olarak yazıyor. Bu önyargısını biliyorsan, kitabı dürüstçe okuyabilirsin.

Bir alternatif: Markos

Eğer Yuhanna'nın yavaş, derin tonu sana fazla geliyorsa, Markos'u dene. Markos en kısa Müjdedir — yaklaşık doksan dakikada okunur. Tonu hızlı, neredeyse haber gibidir. Çok az süslü dili vardır. "Sonra," "hemen," "o anda" gibi kelimelerle bir sahneden diğerine atlar.

Markos, başlangıç bölümlerinde İsa'nın yaptığı şeyleri art arda anlatır: hastaları iyileştiriyor, kalabalıkları öğretiyor, fırtınayı durduruyor. Sonra hikâye yavaş yavaş ilerler ve son üçte birinde İsa'nın idamını ve diriliş iddiasını anlatır.

Okurken ne yapmalı

Birkaç pratik öneri:

1. Bir oturuşta oku, mümkünse. Müjdelerin her biri bir-iki saatlik bir okumadır. Hikâyeyi parçalara böldüğünde bağlantıyı kaybetmek kolay. Bir hafta sonu öğleden sonrası ya da uzun bir akşamla başla.

2. Anlamadığın yerleri işaretle, ama durma. İlk okuyuşta her şeyi anlamana gerek yok. Kafanı kurcalayan bir sahne varsa, sayfayı işaretle ve devam et. Sonradan dönebilirsin.

3. İsa'nın kendisine dikkat et. Her sahne, hikâyenin ne olduğunu açıklamaz — ama her sahne, İsa'nın nasıl bir kişi olduğunu gösterir. O kişi ne türde davranıyor? Kime nasıl davranıyor? Ne türde sorular soruyor? Hristiyanlığın iddialarının çoğu, bu sayfalarda karşılaştığın kişiden çıkar.

4. Bir kalemle oku. Sana çarpan cümleleri çiz. Yan tarafa sorular yaz. Kitap senin — onunla konuş.

Sonra ne okumalı

Bir Müjdeyi okuduktan sonra:

• Diğer Müjdelerden birini oku. Eğer Yuhanna ile başladıysan, sonra Luka'yı okumayı düşün — en uzun ve en ayrıntılı olanıdır. Aynı hikâyeyi farklı bir tonla, farklı detaylarla anlatır.
• Elçilerin İşleri kitabını oku. Bu kitap, İsa'nın diriliş iddiasından sonra takipçilerine ne olduğunu anlatan tarihtir. Yaklaşık otuz yıllık bir süreyi kapsar. Luka tarafından yazılmıştır — yani Luka Müjdesi ile aynı yazar.
• Mektuplardan biriyle devam et. Romalılar daha sistematik bir mektuptur ama yoğundur. Filipililer ve Efesliler daha kısa ve daha kolay başlangıçtır.

Eski Ahit hakkında bir söz

Türkçe konuşan birçok okuyucu için Eski Ahit ilk okuyuşta yabancı gelebilir. Çok eski, çok farklı bir dünyaya aittir. Hemen baştan okumaya başlama. Eski Ahit'i Yeni Ahit'ten sonra okuduğunda, çoğu hikâyenin ne için orada olduğunu daha iyi anlarsın.

Eski Ahit'e ilk girdiğinde dene­ne­bi­le­cek üç giriş:

• Yaratılış (ilk birkaç bölümü) — Hristiyanlığın dünya, insan ve günah hakkındaki temel iddialarının başladığı yer.
• Mezmurlar — kısa dualar ve şiirler. Birinden başla; istediğin gibi seçimle oku.
• Yeşaya 53 — kısa bir bölüm. Hristiyan geleneği bunu Müjdelerin yüzyıllar önce duyurusu olarak okur.

Türkçe konuşan okuyucu için bir not

Eğer çoğunluğu Müslüman olan bir aileden veya çevreden geliyorsan, Kutsal Kitabı okumak senin için duygusal olarak ağır olabilir. Kur'an, Tevrat (Eski Ahit'in bir bölümü) ve İncil'in (Müjdeler) Allah'tan geldiğini söyler, ama Hristiyanların onları "değiştirdiğini" öğretir. Bu yüzden Müslüman bir geçmişten gelen biri için Kutsal Kitabı okumak iki katmanlı bir karardır.

Bu sayfa "Kutsal Kitabın değiştirilip değiştirilmediği" sorusunu çözmüyor. Sadece şunu söyleyebiliriz: Yeni Ahit'in birinci yüzyıl AD'de yazıldığını ve elimizde olan en eski el yazmalarının ikinci yüzyıldan başladığını gösteren ciddi tarihsel kanıt vardır. Yani metnin yüzyıllar sonra "değiştirilme" iddiası tarihsel olarak sorunludur — bunun başka bir sayfası var bu sitede.

Bunu söyleme nedenimiz şudur: Kutsal Kitabı kendi gözlerinle okumak senin hakkındır. İlk okuyuşunda bir karar vermek zorunda değilsin. Sadece neyin orada olduğunu kendin gör.

Peki şimdi?

Müjdelerden birini okumaya başladıysan ve sorularınız varsa, bunları konuşabilirsin. Sohbetimiz ücretsiz, özel ve senin dilinde. Sen başlatırsın; istediğinde sen bitirirsin. Ailenin görmesini istemiyorsan, sohbeti kapatabilirsin.

Bunun Kutsal Kitap'ta nereden geldiği

• 2. Timoteos 3:16 — Hristiyan geleneğinin Kutsal Kitap hakkındaki iddiası: "Kutsal Yazılar'ın tümü Tanrı esinidir"
• Mezmurlar 119:105 — "Sözün adımlarım için çıra, yolum için ışıktır"
• Yuhanna 20:30–31 — Yuhanna neden yazdığını söylüyor
• Luka 1:1–4 — Luka, kitabını araştırarak yazdığını anlatır
• 2. Petrus 1:20–21 — peygamberlik metinleri hakkında erken bir Hristiyan görüşü
• İbraniler 4:12 — "Tanrı'nın sözü diri ve etkilidir"