Si Hesus lang ba talaga ang daan?

Sa karaniwang pakinig, ang claim na "si Hesus lang ang daan" ay tunog matanda-arrogant. Kung ang lola mong Muslim ay buong buhay nagdasal limang beses sa isang araw — para sa wala lang? Kung ang matagal nang Buddhist na kasamahan mo sa trabaho ay tumutulong sa pamilya, nag-aalaga ng matandang magulang, hindi kailanman sumaktan ng iba — para sa wala lang? Kung ang tito mo na hindi nagsisimba pero matuwid ang puso sa lahat ng nakakakilala sa kanya — para sa wala lang?

Mahirap basta panigan ng isang daan. At hindi mali na tanungin. Magaling pa nga itong tanong. Pero may pagkakaiba sa pagitan ng kung anong narinig mong sinasabi ng Kristiyanismo at kung anong specific na sinasabi ng Kristiyanismo. Ang page na ito ay nagtatangkang ipakita ang pangalawa, hindi para ipanalo ang argumento, kundi para mas malinaw ang claim na pinagdadahilan ng tradisyon.

Ilang termino muna

Para sa mambabasa na walang background sa simbahan:

• Si Hesus ng Nazaret ay isang Hudyong relihiyosong guro na nabuhay sa unang siglo sa Palestina. Ang claim ng Kristiyanismo ay siya rin ay ang Diyos sa anyo ng tao. In-execute siya ng pamahalaang Romano noong mga 30 AD sa paraang tinatawag na pagpapako sa krus.
• Ang krus ay ang Kristiyanong shorthand para sa execution na iyon — ang publikong pagpatay ng mga Romano kay Hesus noong mga 30 AD.
• Ang muling pagkabuhay ay ang claim ng Kristiyanismo na si Hesus, pagkatapos ng kanyang execution, ay nakita pang buhay tatlong araw later ng maraming pinangalanang saksi.
• Ang mga Ebanghelyo ay apat na maiikling biography ng buhay ni Hesus na isinulat ng kanyang mga tagasunod sa loob ng ilang dekada matapos ang kanyang kamatayan: Mateo, Marcos, Lucas, at Juan.
• Kaligtasan, sa Kristiyanong gamit, ay ang pagiging tama muli sa Diyos — kasama na ang pagiging napatawad, naibalik, at dinadala sa klase ng buhay sa Diyos na intensyong inihanda para sa mga tao.

Maikli at tapat na sagot

Oo, sinasabi ng Kristiyanong tradisyon na si Hesus ang daan — pero ang ibig sabihin nito ay hindi isang kapasyahan ng simbahan na nagsasabing wala kayong dignidad ang ibang relihiyon. Mas specific ito. Sinasabi ng Kristiyanismo na may totoong utang sa pagitan ng tao at ng Diyos na walang ibang kayang bayaran kundi ang Diyos mismo, at na binayaran ito ng Diyos sa pamamagitan ng pagiging tao sa katauhan ni Hesus.

Hindi ito isang relihiyon laban sa iba pa. Ito ay isang specific na rescue mission — at kung totoo iyon, walang ibang nag-claim ng parehong bagay. Kung hindi totoo, walang relihiyon dapat tanggapin.

Una: ano ang hindi sinasabi ng Kristiyanismo

Bago tunay na tugunan ang tanong, dapat tatakasan ang ilang mga karaniwang misconception.

Hindi sinasabi ng Kristiyanismo na ang mga ibang relihiyon ay puno ng masamang tao at walang katotohanan. Iyan ay caricature. Ang Kristiyanong tradisyon ay matagal nang kinikilala na may katotohanan na matatagpuan sa labas ng simbahan — sa karunungan ng Buddhism, sa moral na seryusoad ng Islam, sa pagiging malalim ng Hinduism, sa kabutihan ng karaniwang tao na walang religious label. Si Pablo, sa pananalita niya sa mga pilosopo sa Atenas, sumipi ng mga Griyegong manunulat at sinabing tama sila.

Hindi sinasabi ng Kristiyanismo na ang Filipinong Muslim sa Mindanao o ang Filipinong Buddhist sa Manila ay mababang klase ng tao. Hindi rin sinasabi na hindi sila kasing tapat sa kanilang tradisyon. Hindi rin na hindi sila makakaalam sa Diyos sa anumang paraan. Si Pablo, sa kanyang sulat sa mga Kristiyano sa Roma, ay direktang sinabi na ang Diyos ay matatagpuan kahit ng tao na walang access sa Bibliya, sa pamamagitan ng nilikhang mundo at moral na boses sa loob.

Hindi sinasabi ng Kristiyanismo na ang mga tagasunod ng ibang relihiyon ay automatic na hindi tatanggapin. Iyan ay paghuhusga na hindi naman gawain ng Kristiyano. Ang final na position ng bawat tao sa harap ng Diyos ay tinatabunan ng tradisyon at iniwan sa kamay ng Diyos.

Iyong mga claim na iyan, kapag pinanindigan ng iba, ay caricature ng Kristiyanismo, hindi ang totoong claim. Magaling ang tanong mo. Mabuti rin na maging malinaw kung anong inaasahan natin pinangungunahan.

Pangalawa: ano talaga ang sinasabi

Ang core na Kristiyanong claim ay isa, at bukod-tangi sa kanilang lalaman:

May problema sa pagitan ng tao at ng Diyos na hindi mai-fix ng karunungan, ng moral na pagsisikap, ng ritwal, o ng tapat na pananampalataya sa anumang sistema. Ang problema ay kasalanan — hindi lang masamang ugali, kundi malalim na kalagayan ng pagiging hindi naka-align sa Diyos na umaabot sa lahat ng tao.

Walang taong kayang umakyat sa kabilang panig sa sariling pakikipag-ayos. Hindi importante kung gaano kalalim ang iyong pagdarasal, gaano kasidhi ang iyong meditation, gaano katuwid ang iyong pamumuhay. Ang tanong ay hindi gaano ka kabuti? Ang tanong ay paano ang malalim na utang ay babayaran?

Pinili ng Diyos na bayaran ang utang sa katawan ng kanyang sarili. Iyan ang specific na claim ng krus. Hindi lang nag-issue ng pardon ang Diyos. Pumalit. Pumunta sa loob ng pagiging tao. Tinanggap ang bigat sa kanyang sariling balikat.

Kung totoo iyon, may kasunod na simpleng konklusyon: ang daan papuntang Diyos ay hindi sistema, hindi praktis, hindi techniques — kundi ang Diyos mismo na pumunta para iuwi tayo. Hindi mo siya ina-access sa pamamagitan ng pagsubok na mag-akyat. Tinanggap mo ang pagbaba niya.

Sinabi ito ni Hesus mismo, ayon sa Ebanghelyo ni Juan: "Ako ang daan, ang katotohanan, at ang buhay; walang sinumang makakapunta sa Ama kundi sa pamamagitan ko." (Sa lengwahe ni Hesus, Ama ang tawag niya sa Diyos.)

Hindi ito guidance na narito ang isa sa mga relihiyon. Ito ay claim na ako ang lugar kung saan tinanggap ang utang ng tao.

Bakit ito hindi arrogant

Kapag sinabi ng siyentipiko na ang water ay H₂O, hindi siya arrogant. Tinatakasan niya iyon dahil iyon ay realidad. Hindi siya magsasabing baka iba sa ibang tradisyon — magaling din iyong sinasabi nila tungkol sa water. Ang water ay H₂O. Hindi ito tungkol sa kanyang tradisyon. Ito ay tungkol sa kalikasan ng water mismo.

Sa parehong paraan, ang Kristiyanong claim ay hindi narito ang isa sa mga relihiyon, mas magaling kaysa sa iba. Ito ay narito ang katotohanan tungkol sa kalikasan ng problema sa pagitan ng tao at ng Diyos, at kung paano ito tinatanggap. Kung totoo iyon, hindi ito arrogant; ito ay tapat lang. Kung hindi totoo, ito ay nag-claim ng malaki sa lugar na hindi naman kanya — at iyon ay tama isulat sa kasalanan.

Iyong tanong ay laging totoo ba? — hindi gaano kasama na sabihin? Ang isang relihiyong tama na nag-aabandona ng pagiging exclusive sa pinagmulang katotohanan ay nagsisinungaling para maging polite. Ang Kristiyanong tradisyon ay tinanggihan iyon na lugar mula pa noong umpisa. Hindi ito hubris. Ito ay paninindigan ng katotohanan kahit nakakahirap.

Pero hindi ba pareho ang lahat ng relihiyon sa core?

Ito ay popular na ideya, at maganda ang puso sa likod nito. Pero kung lalapitan nang seryoso, ang lahat ng pangunahing relihiyon ng mundo ay nagsasabi ng iba tungkol sa pinaka-importante na bagay.

Ang Islam ay nagsasabing si Hesus ay propeta lang, hindi Diyos, at ang Trinitarian na claim ng Kristiyanismo ay malala. Ang Buddhism ay nagsasabing walang personal na Diyos sa karaniwang sense, at ang patutunguhan ay paglaya mula sa cycle ng paghihirap sa pamamagitan ng meditation at moral na pagsisikap. Ang Hinduism ay may iba't ibang sistema, pero karamihan ay nagsasabing ang kaluluwa ay nilipat sa iba't ibang katawan hanggang sa makamit ang moral na lebel ng paglaya. Ang Kristiyanismo ay nagsasabing iisa lang ang buhay ng tao, may personal na Diyos na nagdala mismo ng paglaya, at ang paglaya ay tinanggap, hindi inabot.

Hindi ito kapareho. Mga magkaibang sagot sila sa magkaibang tanong tungkol sa Diyos, sa tao, at sa hugis ng salvation. Hindi mali na sabihin iyan. Pareho ang claim ng lahat magaling sa core ay mas hindi kapanitanin sa lahat ng aktwal na tradisyon kaysa sa pagsabing iba sila at deserve nilang isaalang-alang nang seryoso.

Sa karaniwang Filipino na lumaki sa magkakahalong relihiyosong komunidad — Katoliko, Born Again, Iglesia ni Cristo, Muslim, may konteksto ng simbang gabi sa kapitbahay na nagdadasal ng Salat — magaling pag-isipan ito. Hindi sa para magpasalamat. Para malaman kung anong klaseng katotohanan ang isinusumite ng bawat isa.

Anong tungkol sa lola ko na Muslim?

Ito ang mahirap na tanong. Hindi ito iiwasan ng page na ito.

Ang Kristiyanong tradisyon ay may matagal nang debate tungkol sa kung paano tinatrato ng Diyos ang taong hindi nakatanggap ng Ebanghelyo — kasama na ang tao sa kasaysayan bago si Hesus, ang tao sa lugar kung saan walang umabot na Kristiyanong mensahe, at ang tao na natutuhan ang ibang sistema. Hindi pareho ang sagot ng lahat ng Kristiyanong manunulat. Sinasabi ng matandang tradisyon ng simbahang Katoliko at Ortodokso na may anonymous Christianity na maaari — ang tao na hindi kayang malaman si Hesus dahil sa sirkumstansya, pero tumutugon sa Diyos sa abot ng kanyang nakikita, ay maaaring tinatanggap ng Diyos sa pamamagitan ng obra ni Hesus kahit hindi nila alam ang kanyang pangalan. Sinasabi ng iba pang manunulat na ang pananampalataya kay Hesus mismo ay kailangan sa explisitong paraan.

Hindi kayang sagutin ng page na ito ang specific na patutunguhan ng iyong lola. Iyan ay nasa kamay ng Diyos, hindi sa kamay namin. Pero may dalawang importanteng bagay na sinasabi ng tradisyon:

Una: Ang Diyos ay mas mabuti kaysa sa kalkulasyon natin. Hindi siya naghahanap ng dahilan para itakwil ang tao. Naghahanap siya para iuwi. Sa Ebanghelyo ni Juan: "Hindi sinugo ng Diyos ang kanyang Anak sa sanlibutan upang hatulan ang sanlibutan, kundi upang ang sanlibutan ay maligtas sa pamamagitan niya." Iyong paghatol ay hindi ang dahilan ng pagdating niya. Ang kaligtasan ang dahilan.

Pangalawa: Hindi mo kailangang malaman ang patutunguhan ng iba para malaman ang sariling daan. Ang tanong na anong gagawin ng Diyos sa kanya? ay hindi tanong na ikaw ay tinatawag para sagutin. Ang tanong na ikaw ay tinatawag para sagutin ay anong gagawin mo sa harap ng claim ni Hesus?

Hindi ito tungkol sa winning

Madalas ginagamit ng Kristiyanismo ang tanong ng eksklusibidad bilang war chant — mas magaling kami sa iba. Iyon ay sira at hindi kabilang sa tradisyon. Ang specific na Kristiyanong claim ay hindi tayo ang nagwagi, kundi natalo tayo lahat, at hinatak ng Iba.

Sumulat si Pablo sa mga Kristiyano sa Corinto: "Kung sino mang nag-iisip na siya ay matuwid, mag-ingat — baka mahulog." Hindi ito lengwahe ng winners. Ito ay lengwahe ng tao na alam na siya ay matatag lang dahil pinatatatag ng Iba.

Hindi ka tinatanggap ng simbahan, sa Kristiyanong tradisyon, sa pamamagitan ng pagsasabing I'm better than them. Pinanggagalingan ka ng simbahan sa pamamagitan ng pagsasabing I cannot save myself, and the One who can has done so. Iyong pagkakaiba ay malaki.

Pero ano kung mas masaya ako sa ibang tradisyon?

Hindi nakabase sa kung gaano ka kasaya ang Kristiyanong claim. Ang claim ay tungkol sa kung anong totoo. Hindi pinapayagan ng tradisyon na sabihin piliin mo ang relihiyon na nagpapasaya sa iyo dahil kung ang itinatanong mo ay totoo ba?, ang sagot ay hindi nakatatap sa kasiyahan mo.

Pero may isang kasunod na detalye na importante: ang Kristiyanong claim ay hindi sa pagsalin ng tradisyon mula sa isa papunta sa iba. Ito ay sa pagtanggap sa specific na tao — si Hesus. Maraming Pilipinong Katoliko ay nakipag-deal kay Hesus sa loob ng kanilang Katolikong tradisyon. Maraming Filipinong Born Again ay nakipag-deal kay Hesus sa loob ng kanilang Protestanteng tradisyon. Hindi pareho ang kanilang ekspresyon, pero iisa ang sentro: si Hesus.

Hindi ito iwanan mo ang lola at maging Born Again. Ang tanong ay anong tugon mo sa specific na taong ito?

Saan ka nito iniiwan

Hindi sasabihin ng page na ito na deside ka na ngayon. Hindi rin nito sasabihing huwag mong sumubukan na pakinggan ang ibang tradisyon. Sinasabi nito na ang Kristiyanong claim ay specific, at deserve ng specific na sagot.

Kung tinatanong mo: si Hesus lang ba ang daan? — ang Kristiyanong sagot ay hindi kaming Kristiyano ay mas magaling. Ang sagot ay kung totoo ang tinatanggihan kong tanggapin, walang ibang nakakapag-claim ng pareho, at ang sagot ay umaasa hindi sa kayabangan kundi sa pangyayari sa kasaysayan.

Iyon ay pangyayari ng pagkabuhay-muli ni Hesus. May separate na page sa site na ito tungkol sa historical na kaso para roon. Kung iyon ay hindi nangyari, walang dahilan ang Kristiyanismong tumayo sa lahat. Kung iyon ay nangyari, mas alalahanin natin kung sino siya.

Ano ngayon?

Kung gusto mong pag-usapan ang specific na tanong tungkol sa pamilya mong may ibang tradisyon — sa Muslim na lola, sa pagiging Iglesia ni Cristo ng kapatid, sa Buddhist na kaibigan, sa atheist na kasamahan — libre ang chat namin, pribado, at sa Tagalog. Walang i-pressure, walang sasaktan. Pwede mong dalhin ang specific na tanong. Ikaw ang magsisimula, ikaw rin ang magtatapos.

Saan ito nagmula sa Bibliya

• Juan 14:6 — "ako ang daan, ang katotohanan, at ang buhay"
• Gawa 4:12 — ang specific na pangalan na ginagamit ng tradisyon
• 1 Timoteo 2:5–6 — ang tagapamagitan sa pagitan ng Diyos at tao
• Juan 3:16–17 — hindi paghatol, kundi kaligtasan, ang dahilan ng pagdating
• Roma 5:8 — "noong tayo ay mga makasalanan pa, namatay si Kristo para sa atin"
• Gawa 17:26–27 — ang Diyos na ginawa upang siya'y hanapin ng lahat