Okay lang bang magalit sa Diyos?

May matagal nang sasabihing sa Pilipino: "huwag kang magalit sa Diyos, baka mapaano ka pa." Ang takot na iyan ay umaabot ng maraming Pilipino mula sa simbahan, mula sa pamilya, mula sa karaniwang sabi-sabi ng komunidad. Kapag nagdarating ang galit sa Diyos — kasama ng kalungkutan, ng pagdadalamhati, ng bakit? na walang sagot — pinipigilan natin ang sariling salita. Hindi dapat. Hindi maganda. Mapaano ka pa.

Pero kung nasa loob ka ng galit sa Diyos ngayon at takot kang aminin: basahin mo muna ang page na ito. Hindi maaalis ng tradisyong ito ang galit mo. Hindi rin sasabihin nito na isang oras na ng panalangin at pasensiya at maaayos. Ang sasabihin nito — at sasabihin nang nakaangkla sa Bibliya mismo — ay ang Diyos ng Bibliya ay hindi natatakot sa galit mo.

Ilang termino muna

Para sa mambabasa na walang background sa simbahan:

• Si Hesus ng Nazaret ay isang Hudyong relihiyosong guro na nabuhay sa unang siglo sa Palestina. Ang claim ng Kristiyanismo ay siya rin ay ang Diyos sa anyo ng tao. In-execute siya ng pamahalaang Romano noong mga 30 AD sa paraang tinatawag na pagpapako sa krus.
• Ang krus ay ang Kristiyanong shorthand para sa execution na iyon — ang publikong pagpatay ng mga Romano kay Hesus noong mga 30 AD.
• Ang Awit ay isang libro sa Bibliya na may 150 panalangin at tula — marami sa kanila ay mula sa loob ng pighati, galit, at duda.
• Ang mga Ebanghelyo ay apat na maiikling biography ng buhay ni Hesus na isinulat ng kanyang mga tagasunod sa loob ng ilang dekada matapos ang kanyang kamatayan: Mateo, Marcos, Lucas, at Juan.
• Ang Panaghoy ni Jeremias (sa Tagalog: Mga Panaghoy) ay isang aklat sa Lumang Tipan ng Bibliya na binubuo ng matagal na panalanging dalamhati matapos ang pagkawasak ng Jerusalem mga 587 BC. Lima ang kabanata, lahat ay puno ng galit at sakit.

Maikli at tapat na sagot

Oo. Ang galit sa Diyos ay hindi kasalanan. Hindi rin senyales na sira ka. May matagal na lugar para dito sa loob ng Bibliya mismo — at kung pinapanindigan iyon ng tradisyon, may tinatahak ka na ng iba.

Ang Diyos ng Kristiyanong tradisyon ay hindi fragile. Hindi siya naliligpitan kapag ibinabato mo sa kanya ang sakit. Mas natatakot siyang mawalan ka ng salita at lumayo nang tahimik kaysa sa sumigaw ka sa kanya.

Ang Bibliya ay may galit sa Diyos sa loob nito

Bago ano man, sulit kilalanin: ang Bibliya — ang dokumentong pinanindigan ng Kristiyanong tradisyon — ay puno ng tao na galit sa Diyos. Hindi ito ginawang sekretong bahagi. Pinanatili. Inulit-ulit ng mga sumusunod na henerasyon. Itinuro bilang halimbawa ng paano makinabang sa relasyon sa Diyos.

Sa loob ng Awit, ang libro ng 150 panalangin sa loob ng Bibliya, may matatagpuan kang mga linya tulad nito:

Hanggang kailan, Panginoon, hahayaan mo akong walang sagot? Hanggang kailan mong itatago ang iyong mukha sa akin? Hanggang kailan ako magdadalamhati sa aking kaluluwa, na ang kalungkutan ay nasa aking puso buong araw?

Hindi siya nagtatanong ng anong magandang ehersisyong panalangin. Sinasakal siya ng kawalan ng sagot ng Diyos at sinasabi niya nang malakas. Pinatay ng manunulat ng Awit hindi humble ang kanyang panalangin. Galit.

May iba pa: "Bakit ka tatayo nang malayo, Panginoon? Bakit mo itinatago ang iyong sarili sa mga panahon ng kabagabagan?" O: "Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?"

Iyong huling linya ay maaaring kilala sa iyo. Ito ang mga salita na, ayon sa Ebanghelyo ni Mateo, sinabi mismo ni Hesus habang nakapako sa krus. Mula sa Awit 22. Bumigkas ang Diyos sa anyo ng tao, sa pinakapalaman ng kanyang paghihirap, ng panalanging galit sa Diyos.

Iyan ay malalim na detalye. Hindi tinawag ng Diyos sa anyo ng tao ang isang kaaya-ayang panalangin sa krus. Tinawag niya ang panalanging itinanim ng Awit sa kanyang lengwahe mula sa pagkabata — panalanging "bakit mo ako pinabayaan?" Iyan ay tinatanggap ng tradisyon bilang patunay na walang ipinagbabawal na salita ng dalamhati. Pati ang Diyos mismo, sa loob ng tao, ay gumamit ng mga ito.

Ang aklat ng Mga Panaghoy

Sa loob ng Lumang Tipan, may aklat na ang pangalan ay Mga Panaghoy. Lima ang kabanata. Lahat ay dalamhati. Walang resolusyon sa katapusan — hindi tinapos sa pero okay na ngayon. Tinapos nang nakatayo pa rin sa loob ng sakit.

May linya doon, ginamit ng nagsulat tungkol sa Diyos: "Pinatigas niya rin ang aking mga buto. Naghagis siya laban sa akin ng kabigatan, at pinapagod niya ako. Iniwan niya akong nakaupo sa mga dilim, tulad ng mga matagal nang patay."

Ang isulat ng Diyos mismo ang gumawa nito. Hindi sinabi the devil. Hindi sinabi ang sirkumstansya. Ang Diyos.

At hindi tinanggal sa Bibliya. Inulit-ulit ng tradisyon. Ibinigay sa mga henerasyon bilang halimbawa kung paano tumayo sa harapan ng Diyos kapag pakiramdam mo ginawa niya sa iyo ang isang bagay na hindi mo kayang i-explain.

Hindi ito permission na magtago ng galit. Iyong kabaligtaran. Permission ito na ilantad ang galit sa harapan ng Diyos, dahil iyon ang ginagawa ng matagal na linya ng tao bago mo.

Galit ay hindi kabaligtaran ng pananampalataya

Karaniwan, akala natin na ang galit sa Diyos ay senyales ng kawalan ng pananampalataya. Kabaligtaran. Ang taong galit sa Diyos ay nagsasabing naniniwala ako na mayroon ka, at may sinasabi akong sasabihin sa iyo. Hindi siya nagsasara ng pinto. Sinasaklaw siya ng outraged ako — at iyan ay porma ng relasyon, hindi ng pagputol.

Ang kabaligtaran ng pananampalataya ay hindi galit. Ay kawalan ng pakialam. Iyong tao na wala na akong nararamdaman, walang punto, walang sasabihin sa kanya — hindi nag-aabandona ang Diyos sa kanila, pero sila ang nag-aabandona. Ang taong sumisigaw sa Diyos ay hindi.

May matandang Hudyong tradisyon — bago pa ang Kristiyanismo — na nagsasabing ang nakipag-buno sa Diyos ay mas marangal kaysa sa hindi nakikipag-uusap. Pati ang pangalan ng Israel, sa Lumang Tipan ng Bibliya, ay tinatakda ang nakipagbuno sa Diyos. Hindi ito ipinagbabawal. Pinararangalan.

Para sa Filipinong dumaan sa pagkawala

Maraming Pilipinong sumusulat o nagchat sa amin ang dumadaan sa galit na hindi nila makaya na sabihin sa pamilya:

• namatay ang anak ko at hindi ko maintindihan kung bakit hindi siya pinrotektahan
• nagdasal ako buong taon at hindi sumagot ang Diyos
• nakita ko kung paano sinaktan ng simbahan ang aking pamilya at iniisip ko kung sino ba talaga ang Diyos
• namatayan akong ng asawa at hindi ko alam kung paano umiral nang hindi ko siya kasama

Sa lahat ng mga ito, ang sasabihin ng karamihan ng Filipinong kapamilya ay magtiwala ka lang, sabihin lang sa Diyos na Mahal kita, magdasal nang mas maraming Rosaryo. Hindi ito ipinapagbawal. Pero hindi rin ito ang buong sagot.

Ang Kristiyanong tradisyon ay may permission para sa iba pang lengwahe: ang galit, ang bakit?, ang pagsisigaw. Hindi lang okay. Hindi lang pinapayagan. Ito ay parte ng matagal nang tradisyon ng pakikipag-uusap sa Diyos.

Pero ano kung mabigat ang aking galit?

Madali ang sabihing okay lang magalit kapag maliit lang ang galit. Pero kung ang dala mo ay taon na ng galit, biglaang galit, galit na hindi mo maintindihan kung saan paroroon — pwede pa rin?

Oo. May matagal na panahon sa Bibliya mismo ng tao na nagdaranas niyan. Si Job, nasa loob ng kanyang sakit, ay nagsabi sa Diyos: "Kapag siya ay magpapasiya laban sa akin, paano kaya akong magtatanggol?" — at "sa ngayon, ang aking pinapangaral ay mapait, ang aking kamay ay maramot sa pagdadalamhati." Hindi ipinagbawal. Sa katapusan ng aklat, sinabi ng Diyos sa kanyang mga kaibigan: "hindi kayo nagsalita ng tunay tungkol sa akin, gaya ng aking lingkod na si Job." Iyong nagsigaw at nagtanong — siya iyong nagsalita ng tunay.

Ang galit mo ay hindi iiwasan mo ng Diyos. Pwede ka. Pwede mong dalhin nang totoo.

Pero ano kung takot ako sa galit ko?

May iba pang antas. May tao na hindi aminin ang galit dahil takot siya kung anong aabutin niya kung amin niya. Baka mas lumayo ako sa Diyos. Baka mawala ang pananampalataya ko. Baka hindi na ako bumalik.

Iyong takot ay totoo at sulit pakinggan. Pero may matagal na pagpapatunay ng tradisyon: ang taong dumadaan sa galit at sumusulong sa pamamagitan nito ay madalas mas malapit sa Diyos pagkatapos kaysa noong unang umpisa. Hindi mawawala ang pananampalataya kapag inilantad mo ang sakit. Ang nawawalang pananampalataya ay ang pinipiging hindi naipapakita.

May pinakamalapit na sasabi ng karaniwang Filipino, marahil: parang sa pamilya rin. Ang anak na hindi nag-aamin sa magulang ng nararamdaman niya — siya iyong matagal nang malayo. Ang anak na sumisigaw at nag-iiyak at nagsasabing bakit mo ginawa ito sa akin? — siya iyong tumatayo sa harap, tumitingin sa mata, sinasakup ng totoong relasyon.

Iyan ay paraan ng pagtingin ng tradisyon sa galit sa Diyos: hindi pagputol, kundi tinatatag-tatag na klase ng pananatili.

Si Hesus mismo

Sulit balikan: si Hesus, ayon sa Ebanghelyo, ay umiyak. Tumigil siya sa libingan ng kanyang malapit na kaibigang si Lazaro at nag-iyak doon. Kahit alam niya — sabi ng teksto — na malapit niyang muling buhayin si Lazaro. Hindi siya nag-perform ng strong. Sumailalim siya sa sakit ng kawalan.

Sa puwesto ng kanyang sariling kamatayan, sumigaw siya ng Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan? Iyon ay panalanging galit. Sa loob ng pagkakatawang-tao mismo, hindi inalis ng Diyos sa sarili ang permission na manalanging galit.

Iyan ay malalim na point. Hindi pinapanood lang ng Diyos ang sakit ng tao mula sa malayo. Pumunta siya sa loob. At sa loob, gumamit siya ng mga linya ng galit. Sa Kristiyanong claim, hindi natatakot ang Diyos sa galit mo dahil siya rin, mismo, sa katauhan ng kanyang Anak, ay bumigkas ng panalanging galit.

Galit sa Diyos vs. galit sa larawan ng Diyos

May huling distinction na maaaring makatulong: minsan ang galit natin ay hindi sa Diyos mismo, kundi sa larawan ng Diyos na pinasok sa atin.

Kung lumaki ka sa Diyos na malayo at mahigpit, baka galit ka sa Diyos na iyon — at deserve siyang i-walay. Hindi siya naman ang Diyos ng mga Ebanghelyo.

Kung lumaki ka sa Diyos na "kapag nagpenitensya ka nang sapat, biniyayaan ka," baka galit ka sa Diyos na iyon — at, ulit, hindi siya ang Diyos ng mga Ebanghelyo.

Kung lumaki ka sa Diyos na ginamit ng lider ng simbahan para abusuhin ka o ang pamilya mo, baka galit ka sa Diyos na iyon — at, ulit, hindi rin siya. Ang abuso ay hindi galing sa Diyos.

Hindi ito na-trick ka. Hindi mali ang galit mo. Tama. Pero pwedeng minsan, ang mas tumpak na pakinabang ay malaman na ang larawan na sinaktan ka ay hindi ang Diyos ng mga Ebanghelyo. May iba.

Ano ngayon?

Kung galit ka sa Diyos at hindi mo masabi sa pamilya, sa kaibigan, sa pari, sa pastor — pwede mong subukan dito. Libre ang chat namin, pribado, at sa Tagalog. Walang script, walang i-defend ng Diyos sa harap mo. Pakikinggan ka. Pati ang galit. Pati ang takot. Pati ang tahimik. Ikaw ang magsisimula, ikaw rin ang magtatapos.

Kung gusto mong subukang basahin sa Bibliya kung paano nagsalita ang mga tao sa loob ng galit, magandang lugar ng simula ang Awit 13, Awit 22, Awit 88, at ang aklat ng Mga Panaghoy. Para sa Filipino na mambabasa, ang Magandang Balita Biblia (MBB) ang pinaka-accessible na modernong salin, libreng nababasa online.

Kung nagiisip ka ng pagsasakit sa sarili o nararamdaman mong wala nang punto: tumawag sa 1553 (National Center for Mental Health Crisis Hotline, Pilipinas, 24/7, libre). May tao sa kabilang dulo.

Saan ito nagmula sa Bibliya

• Awit 22:1–2 — "Diyos ko, Diyos ko, bakit mo ako pinabayaan?"
• Awit 13:1–2 — "hanggang kailan, Panginoon, hahayaan mo akong walang sagot?"
• Mga Panaghoy 3:1–9 — ang panalanging dalamhati matapos ang pagkawasak
• Mateo 27:46 — si Hesus na bumigkas ng Awit sa krus
• Juan 11:33–35 — si Hesus na umiyak sa libingan
• Roma 8:26–27 — ang Espiritu na nakikiramay sa kawalang-salita