Nawezaje kushiriki imani yangu?

Watu wanaouliza swali hili mara nyingi wanahisi mvutano wa pande mbili. Upande mmoja: wanahisi kwamba imani yao ni kitu kikubwa, kitu kinachostahili kushirikiwa, na wanataka familia zao na marafiki kuiona pia. Upande mwingine: wameona watu wanaohubiri kwa nguvu mtaani, au mahubiri ya televisheni yanayopiga kelele, au majaribio ya kueneza imani yaliyoumiza mahusiano — na hawataki kuwa hivyo.

Hili siyo tatizo dogo. Kenya, Tanzania, Uganda — sehemu nyingi za Afrika Mashariki — zina makanisa mengi, watu wengi wanaojihesabu kama Wakristo, na bado mara nyingi watu hawajui jinsi ya kuongea kuhusu imani yao bila kuhisi wanatumia mbinu za uuzaji.

Ukurasa huu ni kwa ajili yako. Hauandiki maagizo. Unaeleza tu jinsi watu wamekuwa wakieneza ujumbe wa Yesu kwa karne nyingi — kwa heshima, kwa unyofu, na kwa kufuata mwanga wa hali zinazokutokea.

Maneno machache kwanza

Kwa msomaji ambaye anataka kufafanua maneno haya:

• Yesu wa Nazareti alikuwa mwalimu wa kidini wa Kiyahudi aliyeishi katika eneo la Palestina katika karne ya kwanza. Dai mahususi la Kikristo ni kwamba alikuwa pia Mungu katika sura ya mwanadamu. Aliuawa na serikali ya Kirumi karibu mwaka 30 BK kwa njia inayoitwa kusulubiwa.
• Ufufuo, katika fikra ya Kikristo, ni dai kwamba Yesu, baada ya kuuawa kwake, alionekana hai siku tatu baadaye na mashahidi kadhaa walioitwa kwa majina.
• Injili (kwa umoja, bila "ya") ni neno la mkato ambalo Wakristo wanalitumia kumaanisha ujumbe wa msingi kuhusu Yesu — kile alichofanya na maana yake kwa watu.
• Mtume ni cheo Wakristo wa kwanza walichotumia kwa kundi dogo la viongozi ambao Yesu aliwatuma kufundisha.
• Petro alikuwa miongoni mwa wafuasi wa karibu wa Yesu — kundi lake la wanafunzi kumi na wawili.

Jibu fupi na la kweli

Kushiriki imani siyo kazi ya kushawishi. Ni kazi ya kushuhudia. Mashahidi katika mahakama hawajaribu kushinda watu — wanaeleza tu kile walichokiona. Wakristo wa kwanza walitumia neno hili hili. Kushiriki imani ni kueleza kile umekiona na umekipata, kwa lugha rahisi, bila kushinikiza, na kuwapa watu nafasi ya kuamua wenyewe.

Anza na maisha yako, siyo maneno yako

Watu hawasikilizi watu wanaohubiri tu. Wanaangalia watu wanaoishi. Yesu mwenyewe, kulingana na Injili ya Mathayo, aliwaambia wafuasi wake:

Ninyi ni nuru ya ulimwengu... Vivyo hivyo nuru yenu na iangaze mbele ya watu, wapate kuyaona matendo yenu mema, wamtukuze Baba yenu aliye mbinguni.

Sehemu inayoonekana hapa ni matendo — siyo maneno. Kabla ya kueleza imani yako kwa maneno, watu wanaokuzunguka tayari wanasoma imani yako kwa kuangalia maisha yako. Je, unawatibu wafanyakazi wenzio kwa heshima? Je, unalipa madeni yako? Je, unamtibu mke wako kwa heshima? Je, unawatunza wazazi wako? Je, unasema ukweli hata wakati ni gharama?

Kama hapana, hakuna mahubiri mazuri yatakayofuta maoni ya watu kukuhusu. Lakini kama ndio — kama maisha yako yanaonyesha kitu tofauti, jambo ambalo watu wanaweza kuona lakini hawawezi kueleza — basi watu wataanza kuuliza. Na hapo ndipo maneno yanapoanza.

Petro, mtume wa Yesu, aliandika hili kwa Wakristo wa kwanza ambao walikuwa wakidhulumiwa:

Mtakaseni Bwana Yesu mioyoni mwenu. Mwe tayari siku zote kumjibu kila mtu awaulizaye habari za tumaini lililo ndani yenu; lakini kwa upole na kwa hofu.

Maneno mawili ya muhimu: awaulizaye na upole. Petro hadhani kazi ya Mkristo ni kuwafuata watu mtaani na kuwapa hotuba. Ni kuishi maisha ambayo yanafanya watu kuuliza maswali — na halafu kuwa tayari kujibu, kwa heshima.

Hadithi yako mwenyewe ni nguvu kubwa

Watu wengi wanaohisi wanataka kushiriki imani lakini wanasita ni kwa sababu wanafikiri lazima wajifunze hoja zote za kifalsafa, wajue Biblia yote, waweze kujibu kila swali. Hili siyo kweli.

Mtu mmoja katika Injili ya Yohana — mtu aliyezaliwa kipofu, kisha akaponywa na Yesu — alipoulizwa na viongozi wa kidini kueleza jinsi alivyoponywa, hakuanza na falsafa. Alisema kitu rahisi sana:

Sijui kama ni mwenye dhambi; najua neno moja, kuwa mimi nilikuwa kipofu, na sasa naona.

Hilo ndilo ushahidi mzuri zaidi anaoweza kutoa mtu yeyote. Sio "ninajua jibu la kila kitu," bali "hivi ndivyo ilivyokuwa kwangu." Hadithi yako mwenyewe — jinsi maisha yako yalivyokuwa kabla, jinsi yamekuwa baada — ni kitu ambacho hakuna mtu anaweza kupinga. Ni yako.

Anza kwa kufikiri: imani yangu imebadilisha nini katika maisha yangu? Imeniondoa kutoka kwa hofu gani? Imenirekebisha vipi katika mahusiano? Imenipa amani gani niliyokuwa sina? Maswali haya, yaliyojibiwa kwa unyofu, ndiyo malighafi ya ushuhuda mzuri.

Wakati wa kuongea, na wakati wa kunyamaza

Sio kila wakati ni wakati wa kueleza imani. Paulo, kiongozi wa kwanza wa Wakristo, aliandika hivi kwa Wakristo wa mji wa Kolosai:

Enendeni kwa hekima mbele yao walio nje, mkiukomboa wakati. Maneno yenu yawe na neema sikuzote, yakikolea munyu, mpate kujua jinsi iwapasavyo kumjibu kila mtu.

Sehemu zinazoonekana hapa ni mbili: hekima na neema. Hekima inajua wakati gani wa kuongea na wakati gani wa kunyamaza. Mtu aliye kwenye huzuni nzito haitaki hotuba ya theolojia. Mtu aliye katika maswali halisi anataka mtu wa kumsikiliza, siyo mtu wa kumjibu mara moja. Mtu aliye na hasira na Mungu siyo mahali pa kumpa "majibu manne ya kifalsafa."

Hekima inakusudia: shiriki imani yako wakati mlango umefunguliwa, siyo wakati unahitaji kuvunja mlango.

Hili linakuwa la maana zaidi ndani ya familia. Watu wengi wanahisi shauku kubwa baada ya kuamini, na wanataka kuwabadilisha wazazi wao, ndugu zao, jamaa wengine mara moja. Hili mara nyingi linavunja mahusiano. Watu wa familia yako tayari wamekuona kwa miaka mingi. Wanajua tabia zako za zamani. Wakikuona unaanza kuhubiri ghafla, wanahisi mvutano — sio kwa sababu wanapinga Yesu, bali wanapinga kuwa mradi wa kuokolewa.

Bora: shiriki tu kwa maisha yako, jibu maswali wakati wanauliza, na uhubiri kwa kufanya tofauti badala ya kufundisha. Hii inahitaji uvumilivu mkubwa.

Kueleza ujumbe mkuu, kwa maneno rahisi

Wakati mtu anauliza — wakati mlango umefunguliwa — unahitaji kuwa tayari kueleza ujumbe wa msingi wa imani yako kwa maneno rahisi. Hili siyo kuhubiri. Ni kueleza tu.

Ujumbe wa msingi una sehemu nne, na mara nyingi hueleweka vizuri kwa maneno rahisi:

Mungu ni mwema na anataka mahusiano na watu. Hili ndilo Wakristo wanasema ni mwanzo wa kila kitu.

Watu wameteleza mbali na Mungu. Sote — mimi, wewe, kila mtu — tunafanya mambo yanayotuvuruga, yanayotuvuruga mahusiano yetu, yanayotuvuruga sisi wenyewe.

Yesu — Mungu mwenyewe katika sura ya mtu — alikuja kuvunja umbali huo. Aliuawa msalabani, akabeba uzito wa makosa yetu, kisha alifufuka kutoka kwa wafu siku tatu baadaye, kuonyesha kwamba dai lake ni la kweli.

Mtu anayemwamini Yesu na kumfuata anapokea msamaha, mahusiano mapya na Mungu, na maisha mapya yanayoanza sasa hivi na kuendelea hata baada ya kifo.

Hii ni mafupi sana. Lakini ni ujumbe wa msingi wa Kikristo. Watu wengi wanaupokea kwa mara ya kwanza wanapouliza maswali mapana zaidi, kisha mtu anayeshuhudia anaanza tu na sehemu ndogo. Hauhitaji kueleza yote mara moja.

Yale ya kuepuka

Mambo manne ambayo yanaharibu zaidi kuliko yanavyojenga:

Hoja. Watu hawageuki kwa hoja zilizoshinda. Wanageuka kwa upendo, ushuhuda, na ushawishi wa Roho Mtakatifu. Hoja ni nzuri katika sehemu zao — lakini kama mazungumzo yanageuka kuwa shindano la nani anajua zaidi, umeshapoteza.

Kutoa Biblia kama silaha. "Biblia inasema..." inaweza kuwa kweli, lakini kama mtu hayuko tayari kuiona Biblia kama mamlaka, kunukuu aya hakutamshawishi. Anza na kile mnachoshirikiana — uzoefu wa kibinadamu, swali halisi — na uunganishe na Biblia tu wakati mlango umefunguliwa.

Kulinganisha na imani zingine kwa ufedhuli. Afrika Mashariki ina watu wa imani mbalimbali — Waislamu, watu wa imani za jadi za Kiafrika, Wahindu, watu wasioshiriki imani yoyote. Kueleza imani yako bila kuwadhalilisha wengine ni muhimu. Yesu mwenyewe alikuwa na heshima na watu wa imani zingine wakati alipoongea nao. Fuata mfano huo.

Kushinikiza majibu ya haraka. Hakuna mtu anayeokolewa kwa shinikizo. Imani inahitaji nafasi ya kufikiri, kushuku, kurudi nyuma, kurudi mbele. Mtu akihitaji muda, mpe muda. Yesu mwenyewe hakuwashinikiza watu — wengine walimfuata mara moja, wengine walifikiria kwa muda mrefu.

Kuhusu prosperity gospel

Inafaa kusema hili wazi: katika Afrika Mashariki, kuna shida ya mafundisho ya "injili ya mafanikio" — wazo kwamba kumfuata Yesu kunamaanisha utajiri, afya, na mafanikio kila wakati. Wahubiri wengi wamejenga himaya zao kwa kufundisha hivi, na watu wengi wamejiunga na imani kwa matumaini ya pesa au uponyaji wa miujiza.

Ni muhimu kueleza wazi: huu siyo ujumbe wa Yesu. Yesu mwenyewe hakuwa tajiri. Wafuasi wake wa kwanza wengi walikufa kwa mateso. Paulo aliandika kuhusu kuwa na njaa, kufungwa gerezani, na kupigwa. Kushiriki imani kwa kuahidi mafanikio ni kushiriki kitu kingine, siyo Yesu wa kweli.

Wakati unaposhiriki, eleza wazi: Yesu hatoi ahadi ya maisha rahisi. Anatoa ahadi ya maisha yenye maana, mahusiano na Mungu, na uzima wa milele. Hilo ni jambo kubwa zaidi kuliko utajiri.

Na sasa?

Kama una swali kuhusu jinsi ya kushiriki na mtu mahususi maishani mwako, au unahisi shauku lakini huoni hatua ya kuanzia, mazungumzo yetu yapo. Ni ya bure, ya faragha, na kwa lugha yako. Wewe unaanzisha; wewe unamaliza wakati wowote unaotaka.

Hii inatoka wapi katika Biblia

• 1 Petro 3:15 — kuwa tayari kujibu kwa upole na hofu
• Mathayo 28:19–20 — agizo la Yesu la kuwafanya wanafunzi
• Wakolosai 4:5–6 — kuongea kwa hekima na neema
• Matendo 1:8 — Wakristo kama mashahidi
• Warumi 10:14–15 — jinsi watu wanavyosikia ujumbe
• 2 Wakorintho 5:20 — Wakristo kama wajumbe wa Kristo