Dlaczego tu jestem?

"Dlaczego tu jestem?" nie ma jednej kategorii. Czasem wpisuje się to w środku nocy, kiedy nie wiadomo, czy w porządku jest, że się w ogóle istnieje. Czasem po stracie pracy, rozstaniu, śmierci kogoś bliskiego, kiedy fundament tego, co miało być po coś, się rozpada. Czasem na zwyczajnym uniwersytecie, w trakcie filozofii, kiedy pytanie staje się akademickie. Czasem na trzydziestym roku życia, kiedy lista osiągnięć jest długa, a wewnątrz cisza.

Ta strona nie próbuje powiedzieć ci, jaki jest twój konkretny powód bycia tutaj — to nie jest jej zadanie. Próbuje opisać, co chrześcijaństwo odpowiada na samo pytanie czemu w ogóle ktoś jest tu po coś, i z czego ta odpowiedź wynika.

Jeśli jesteś w środku konkretnej sytuacji, w której pytanie nie jest filozoficzne, tylko bezpośrednie — w której to czy w porządku jest, że dalej jestem — przewiń od razu na koniec strony. Tam są konkretne numery pomocy.

Kilka pojęć na początek

Dla czytelników bez kościelnego zaplecza:

• Jezus z Nazaretu był żydowskim nauczycielem religijnym, który żył w pierwszym wieku w Palestynie pod okupacją rzymską. Chrześcijaństwo twierdzi, że był również Bogiem w ludzkiej postaci. Został zabity około 30 r. n.e. przez rząd rzymski metodą egzekucji zwaną ukrzyżowaniem.
• Krzyż to chrześcijański skrót na tę egzekucję — publiczne rzymskie zabicie Jezusa około 30 r. n.e.
• Zmartwychwstanie to chrześcijańska teza, że Jezus po swojej egzekucji został zobaczony żywy trzy dni później przez wielu nazwanych z imienia świadków.
• Chrystus to tytuł, nie nazwisko. To greckie tłumaczenie hebrajskiego Masziach (Mesjasz) — namaszczony.
• Ojciec to słowo, którym Jezus w Ewangeliach mówi o Bogu.

Krótka, szczera odpowiedź

Chrześcijaństwo nie odpowiada na to pytanie hasłem. Odpowiada na nie trzema rzeczami złożonymi razem: że istniejesz dlatego, że ktoś chciał żeby ktoś taki jak ty istniał; że twoje życie jest wyraźnie wpięte w pewien szerszy projekt, ale nie kosztem twojej konkretności; i że konkretny kierunek twojego życia — co właściwie masz robić — wyjaśnia się w trzech kawałkach: być w relacji z Bogiem, być w relacji z ludźmi, robić to, do czego konkretnie zostałeś przygotowany. Reszta strony rozkłada te trzy kawałki osobno.

Pierwszy kawałek: jesteś, bo ktoś chciał

Sekularna wersja odpowiedzi na "dlaczego tu jestem" brzmi tak: jesteś tu, bo przypadkowa sekwencja chemiczna wytworzyła samoreplikujący się polimer cztery miliardy lat temu, i dalej szło. To jest, w obrębie własnej logiki, spójna odpowiedź. Ma jednak cechę, której większość ludzi w praktyce nie umie unieść: w niej nikt cię nie chciał. Jesteś. Nikt nie miał ciebie w głowie.

Chrześcijańska odpowiedź zaczyna od dokładnie odwrotnej tezy. Pierwsza księga Biblii, w pierwszym rozdziale, mówi tak o powstaniu człowieka: "Stworzył więc Bóg człowieka na swój obraz, na obraz Boży go stworzył: stworzył mężczyznę i niewiastę."

Spójrz na tę frazę. Na swój obraz. To znaczy: nie wypadek, nie produkt uboczny, nie błąd. Według wzoru. Człowiek w chrześcijaństwie jest celowym dziełem, nie niespodziewanym efektem. To dotyczy nie tylko ludzkości jako gatunku — dotyczy ciebie konkretnie.

Psalm 139, napisany prawdopodobnie kilka stuleci przed Jezusem, idzie jeszcze bliżej: "Ty bowiem utworzyłeś moje nerki, Ty utkałeś mnie w łonie mej matki... Widziały mnie Twoje oczy, gdym był zarodkiem, a w Twej księdze zapisane były wszystkie dni, które mi przeznaczono, gdy żaden z nich [jeszcze] nie nastał."

Możesz nie zgadzać się, czy ten opis jest prawdziwy. Ale to jest, co chrześcijaństwo właściwie twierdzi: że twoja konkretna istota — nie tylko ktoś taki jak ty, tylko ty — była zamierzona. Nie produkowana w fabryce identycznych modeli. Tu pomyślana, w obrazie.

Drugi kawałek: życie jest wpięte w coś szerszego, ale ty zostajesz sobą

Część odpowiedzi sekularnej, która działa: robię to, co chcę, znaczenie produkuję sobie sam. Część, która często nie działa: jeśli wszystko znaczenie jest wyprodukowane (a nie odkryte), to każde znaczenie jest tak samo prawdziwe lub nieprawdziwe — i większość ludzi w środku zmęczenia nie umie się tym zadowolić.

Chrześcijaństwo proponuje inny układ: znaczenie nie jest tym, co ty wyprodukujesz, ani tym, co jest ci narzucone. Jest tym, do czego zostałeś uformowany. Inaczej: jesteś w tym świecie po coś, co przerasta twoje wytwory i jednocześnie nie unieważnia ciebie. Twoje konkretne talenty, twoje konkretne pasje, twoje konkretne sytuacje życiowe nie są przeszkodą wobec prawdziwego powodu, dla którego tu jesteś — są częścią tego powodu.

Paweł, jeden z najwcześniejszych chrześcijańskich pisarzy, w liście do chrześcijan w Efezie pisanym około 60 r. n.e., ujął to tak: "Jesteśmy bowiem Jego dziełem, stworzeni w Chrystusie Jezusie dla dobrych czynów, które Bóg z góry przygotował, abyśmy je pełnili."

Logika tej frazy jest osią. "Jego dziełem" — nie samowytworem. "Stworzeni... dla" — z konkretną intencją. "Dobrych czynów, które Bóg z góry przygotował" — istnieje konkretne miejsce dla twojego życia, nie ogólne. "Abyśmy je pełnili" — to twoje życie, twoja praca, twoja codzienność je wypełnia, nie anioł.

To znaczy: nie musisz produkować znaczenia z niczego. Znaczenie jest. Twoje zadanie to je znaleźć w warunkach, w których jesteś, nie wymyślić od początku.

Trzeci kawałek: do czego konkretnie zostałeś przygotowany

Pytanie "po co tu jestem" w wąskim sensie — co dokładnie mam robić od poniedziałku — chrześcijaństwo odpowiada w trzech warstwach złożonych razem:

Warstwa pierwsza: być w relacji z Bogiem. Jezus, kiedy zapytano go o najważniejsze przykazanie, odpowiedział: "Będziesz miłował Pana Boga swego całym swoim sercem, całą swoją duszą i całym swoim umysłem." To jest pierwsza warstwa odpowiedzi na po co. Wszystko inne wyrasta z tego. Bez tego inne kawałki wciąż mogą działać, ale są niespójne.

Warstwa druga: być w relacji z ludźmi. Jezus dodał, że "drugie jest podobne do niego: Będziesz miłował swego bliźniego jak siebie samego." To znaczy: jesteś tu też dla konkretnych ludzi — twojej rodziny, twoich znajomych, ludzi, których spotykasz w pracy, w sklepie, w autobusie. To nie jest dodatek do prawdziwego życia — to jest prawdziwe życie.

Warstwa trzecia: robić to, do czego konkretnie zostałeś przygotowany. Twoje konkretne talenty, twoja konkretna praca, twoje konkretne pasje, twoje konkretne ograniczenia — chrześcijaństwo trzyma się tezy, że to nie jest losowe. Bóg nie powołuje wszystkich do bycia mnichem albo misjonarzem. Powołuje ciebie do bycia tym konkretnym tobą — w roli rodzica, kolegi z pracy, sąsiada, dyrektora, sprzątaczki, programisty, lekarza, czegokolwiek to dziś jest.

To jest "co konkretnie mam robić." Trzy warstwy złożone razem. Brak którejkolwiek z nich daje życie, które wewnątrz jest skrzywione.

"A jeśli moja konkretna sytuacja nie wygląda jak coś, do czego ktoś mógłby chcieć mnie powołać?"

To jest częste pytanie i dotyczy ono sytuacji, w których ludzie naprawdę są. Trzydzieści pięć lat, bez stałej pracy. Niepełnosprawność, która ogranicza wybory. Trauma z dzieciństwa, która zatrzymuje ruch do przodu. Sezon depresji, w którym wstawanie z łóżka jest sukcesem. Choroba, która konsekwentnie skraca to, co da się zrobić.

Chrześcijaństwo nie odpowiada na to udawaniem, że jest inaczej. Odpowiada na to tezą, że twoje powołanie nie jest skalibrowane na twój najlepszy dzień, tylko na twoje rzeczywiste życie. Osoba w wózku ma powołanie jako osoba w wózku. Osoba w środku depresji ma powołanie w środku depresji. Osoba bezdzietna ma powołanie jako osoba bezdzietna. Osoba samotna ma powołanie jako osoba samotna. Bóg nie dał ci życia, które jest poniżej linii, a twoje prawdziwe powołanie zacznie się dopiero, kiedy się sytuacja poprawi. Twoje życie jest tym, co dziś jest.

Skąd wiemy, że to nie jest tylko miłe założenie

Cała ta strona stoi na tej samej osi, co inne strony tego serwisu: na jednym konkretnym wydarzeniu w historii. Jeśli Jezus rzeczywiście umarł i został zobaczony żywy trzy dni później (do czego można dojść drogą historyczną), to wszystko, co o świecie i o tobie mówił, jest do potraktowania poważnie. Jeśli nie — to wszystko, co tu napisane, jest tylko sentymentem.

Inaczej: pytanie "dlaczego tu jestem" w chrześcijańskim ujęciu nie odpowiada się filozoficznie ani sentymentalnie. Odpowiada się historycznie. Wszystko inne z tego wynika.

A teraz?

Jeśli to pytanie cię w tej chwili trzyma — jeśli wpisałeś "dlaczego tu jestem" o trzeciej w nocy, bo coś się rozsypuje — nasz czat jest bezpłatny, prywatny i po polsku. Ty go zaczynasz; ty go kończysz, kiedy chcesz.

Jeśli mierzysz się z myślami o odebraniu sobie życia — zadzwoń na bezpłatny Telefon Zaufania dla Dorosłych w Kryzysie Emocjonalnym: 116 123. Jeśli jesteś osobą do 18. roku życia — Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży: 116 111. Te numery są bezpłatne i czynne.

Skąd to się bierze w Biblii

• Rodzaju 1,27 — człowiek stworzony na obraz Boży, nie jako produkt uboczny
• Psalm 139,13–16 — "utkałeś mnie w łonie mej matki"
• Efezjan 2,10 — "stworzeni w Chrystusie Jezusie dla dobrych czynów"
• Dzieje Apostolskie 17,26–28 — Bóg ustanowił czasy i miejsca, w których ludzie żyją
• Jeremiasza 29,11 — "Ja wiem, jakie myśli mam ku wam" (zacytowane uczciwie, w kontekście Izraela na wygnaniu, a nie jako gwarancja dobrego życia)
• Mateusz 22,37–39 — dwa największe przykazania jako oś tego, do czego jesteś powołany