Hoe bid ik?

Als je deze vraag in een zoekbalk hebt getypt, ben je waarschijnlijk niet op zoek naar een liturgieles. Misschien wil je het proberen, en weet je niet hoe. Misschien heb je er een verleden mee — uit je jeugd, of uit een korte religieuze fase — en zoek je een manier om er opnieuw aan te beginnen, zonder de bagage die de eerste keer meekwam. Misschien zit je in iets en wil je weten of er een manier is om er met iemand over te praten die nog groter is dan de mensen om je heen.

Deze pagina probeert eerlijk te zijn. Bidden is in het christendom veel simpeler en veel raarder dan de meeste mensen denken.

Een paar termen vooraf

Voor lezers zonder achtergrond in het christendom:

• Jezus van Nazaret was een Joodse religieuze leraar die in de eerste eeuw leefde in het door Rome bezette Palestina. Het christendom beweert daarnaast dat hij ook God in mensengedaante was. Hij werd rond het jaar 30 n.Chr. door de Romeinse overheid geëxecuteerd, met een methode die kruisiging heet.
• Het kruis is de korte christelijke aanduiding voor die executie — de publieke Romeinse executie van Jezus rond het jaar 30 n.Chr.
• De opstanding is de christelijke claim dat Jezus, na zijn executie, drie dagen later levend gezien werd door meerdere met naam genoemde getuigen.
• Christus is een titel, geen achternaam. Het is de Griekse vertaling van het Hebreeuwse Masjiach (Messias) — de gezalfde, de lang voorspelde figuur in de Joodse traditie.
• De Vader is hoe Jezus volgens de evangeliën God doorgaans aanspreekt. De Heilige Geest (vaak gewoon de Geest) is, volgens de christelijke claim, Gods aanwezigheid die actief is in de wereld en in mensen.
• Bidden, in de specifiek christelijke betekenis, is praten met God — soms in woorden, soms zonder woorden. De christelijke traditie behandelt bidden als gesprek, niet als optreden.

Een kort, eerlijk antwoord

Bidden is met God praten zoals je met iemand zou praten die je echt vertrouwt. Je hoeft geen speciale taal te gebruiken. Je hoeft niet op een bepaalde manier te zitten. Je hoeft niets uit je hoofd te leren. Als je oprecht bent, ben je goed bezig.

Wat bidden niet is

Een paar veelvoorkomende beelden, gelijk uit de weg:

Het is geen toverspreuk. Bidden is geen formule die als je hem precies goed uitspreekt het gewenste resultaat oplevert. Dat is iets uit kinderboeken, niet iets uit de Bijbel.

Het is geen optreden. Het hoeft niet mooi te klinken. Niemand luistert mee om je woordkeuze te beoordelen. Jezus zelf maakte hier een opmerking over toen hij mensen zag bidden op straathoeken om gezien te worden — dat noemde hij precies niet bidden.

Het is geen wensbus. Hoewel je dingen vraagt in gebed, is bidden niet primair een mechanisme om dingen te bestellen. Het is een gesprek. In een echt gesprek vraag je dingen, maar je luistert ook, je deelt, je bent stil.

Het is geen mantra. Het is geen techniek om jezelf in een bepaalde gemoedstoestand te brengen door herhaling. Het is gericht — er is een persoon aan de andere kant.

Het hoeft geen lange concentratie te zijn. Veel mensen denken dat bidden iets is dat je een half uur in stilte doet of niet doet. Het kan een seconde zijn. Een zin. Een gedachte naar boven gericht terwijl je in de auto zit.

Wat bidden wel is

Bidden is praten met God. Dat is het. Het rare gedeelte zit hem niet in wat je doet, maar in wat het christendom over de andere kant beweert: dat er feitelijk iemand luistert.

Volgens het christendom is God geen abstract principe en geen verre instantie. Jezus' standaard aanspreking voor hem in de evangeliën is de Vader. Niet de Almachtige, niet het Wezen, maar een woord dat in zijn eigen taal (Aramees: Abba) de informele, gewone naam was die kinderen voor hun vader gebruikten — vergelijkbaar met papa. Dat is geen toeval. Het christendom heeft historisch gezegd dat dit het soort relatie is dat God met mensen wil — niet afstandelijk, niet formeel.

Het patroon dat Jezus zelf gaf

Toen Jezus' volgelingen hem volgens een van de evangeliën vroegen hoe ze moesten bidden, gaf hij geen technische instructies. Hij gaf hen een korte tekst die ze konden gebruiken als sjabloon. Het is bekend geworden als het Onzevader, en het wordt vandaag nog door christenen wereldwijd in vele talen gezegd. Maar belangrijker dan de tekst zelf is wat de structuur ervan laat zien.

Onze Vader in de hemel, laat uw naam geheiligd worden, laat uw koninkrijk komen, laat uw wil gedaan worden op aarde zoals in de hemel. Geef ons vandaag het brood dat wij nodig hebben. Vergeef ons onze schulden, zoals ook wij vergeven wie ons iets schuldig is. En breng ons niet in beproeving, maar red ons van het kwaad.

Wat de structuur laat zien:

Aanspreken. Beginnen met wie je toespreekt. Niet naar wie je zoekt, maar iemand die er al is.

Wat van God uitgaat. Eerst kijken naar wat God wil — uw naam, uw koninkrijk, uw wil. Het gesprek begint niet bij jouw lijst.

Wat je nodig hebt. Daarna concreet vragen om wat je vandaag nodig hebt. Letterlijk brood — eten, levensonderhoud, wat de dag vraagt. Niets is te aards om te vragen.

Vergeving, beide kanten op. Vragen om vergeving, en bereid zijn anderen te vergeven. De twee zitten in dezelfde zin.

Bescherming. Vragen om niet in te zware verleidingen of in het kwaad terecht te komen.

Je hoeft die woorden niet letterlijk te bidden om volgens het christendom te bidden. Maar het patroon — aanspreken, kijken naar God, vragen wat je nodig hebt, eerlijk zijn over wat fout zit, vragen om bescherming — is een goede stelling voor wie nooit heeft geleerd hoe het werkt.

Vier praktische dingen

1. Begin in gewone taal. Niet "O Eeuwige, hoor mijn smeking." Gewoon: "God, ik weet niet eens of u er bent, maar als u er bent, dit is wat ik nu meedraag." Of: "God, dank u dat ik vandaag wakker werd." Of, in een moeilijk moment: "God, ik trek dit niet alleen." De cultuur van plechtig praten met God heeft veel mensen weggehouden van wat in werkelijkheid een gewoon gesprek is.

2. Wees eerlijk. De Bijbel zelf laat eindeloos voorbeelden zien van mensen die God boos toespraken, met klachten kwamen, twijfels uitten, ruzie maakten. Het hele boek Psalmen — 150 gedichten en gebeden — bevat zeer veel woede, klacht en wanhoop. Het christendom heeft historisch een opvallend hoge tolerantie gehad voor eerlijke gebeden. Een van de Psalmen, geschreven door koning David, zegt het direct: "Vertrouw op hem, mijn volk, te allen tijde, open voor hem uw hart, God is onze schuilplaats." Het hart openen — niet alleen het opgepoetste gedeelte ervan.

3. Verwacht een gesprek, geen monoloog. Bidden in het christendom is niet alleen uitzenden. Het is ook luisteren. Niet alle gebeden hebben dramatische antwoorden, maar de traditie heeft historisch gezegd dat God ook spreekt — door gedachten die opkomen, door teksten uit de Bijbel, door andere mensen, door omstandigheden. Veel beginnende biddanten houden een notitieboekje bij om te zien wat ze door de tijd heen meekrijgen.

4. Maak het een gewoonte. Niet uit dwang, maar omdat een relatie zich opbouwt door regelmaat. Veel christenen reserveren een paar minuten 's ochtends of 's avonds — een stille plek, een eenvoudige routine. Een vroege christelijke schrijver, in een brief aan de gemeente in Tessaloniki, gaf de aanwijzing: "Wees altijd verheugd. Bid onophoudelijk. Dank God onder alle omstandigheden." Onophoudelijk hier betekent niet zonder pauze — het betekent als de standaardlucht waarin je je dag doet, niet als een uitzondering.

Wat als ik niets voel

Veel mensen denken dat echt bidden hoort gepaard te gaan met een specifiek soort gevoel. Dat is een vertekening die meer schade aanricht dan ze helpt. Veel serieuze christenen hebben jarenlang gebeden zonder iets bijzonders te voelen. Wat telt is niet jouw gevoel, maar of de andere kant er is.

Paulus, een van de vroegste christelijke schrijvers, gaf in een brief aan christenen in Rome een opvallend antwoord op deze ervaring: "De Geest helpt ons in onze zwakheid; wij weten immers niet wat we in ons gebed tegen God moeten zeggen, maar de Geest zelf pleit voor ons met woordloze zuchten." Op de momenten dat je geen woorden vindt, is volgens het christendom de Heilige Geest (Gods aanwezigheid actief in de gelovige) bezig met het bidden namens jou — een zucht is genoeg.

Het stuk dat onder de oppervlakte zit

Wat het christendom over bidden zegt rust op iets specifieks. Bidden is niet het universum proberen te beïnvloeden door je gedachten te concentreren. Het is gericht spreken naar een persoon die volgens de christelijke claim verifieerbaar bestaat: dezelfde God die volgens hen zichtbaar werd in Jezus, die geëxecuteerd werd, en die volgens de christelijke claim drie dagen later levend werd gezien.

Als dat klopt, dan is bidden niet jezelf gerust stellen. Het is iemand werkelijk aanspreken. Of dat klopt, kun je niet door bidden zelf bewijzen. Je kunt het wel proberen.

En nu?

Als je dit las en het wel wilt proberen maar niet weet waar te beginnen, kun je daarover praten. Onze chat is gratis, privé, in je eigen taal. Jij begint hem; jij sluit hem af wanneer je wilt.

Waar dit vandaan komt in de Bijbel

• Matteüs 6:5–13 — Jezus' instructie over bidden, met het Onzevader als sjabloon
• Filippenzen 4:6–7 — "laat uw verzoeken in alles, door gebed en smeking met dankzegging, bekend worden bij God"
• Romeinen 8:26–27 — de Heilige Geest die voor je bidt als je geen woorden hebt
• Psalmen 62:8 — "open voor hem uw hart"
• Lucas 11:1–13 — Jezus' volledigere antwoord op de vraag "leer ons bidden"
• 1 Tessalonicenzen 5:16–18 — "bid onophoudelijk"