ክርስትና ከእስልምና በምን ይተያያል?

በኢትዮጵያ ምድር ይኼ ጥያቄ ቅርብ ይኖራል። ኢትዮጵያ ለሙስሊም ቤተሰብ ቅርጽ እና ለክርስቲያን ቤተሰብ ቅርጽ ለ1400 ዓመታት ቦታ ይዛለች። የተወሰነ ቤተሰብ ሁለቱም ሃይማኖት ይይዛል። ብዙ ሰዎች ቅርብ ጓደኞቻቸው የተለያዩ ቅርጽ ይዘዋል። ለመረዳት ቦታ ይኖራል — ይኼ ሁለቱ በቅርጽ በምን ይተያያሉ?

ይኼ ገጽ ለክርስቲያን አባባል እና ለእስልምና አባባል የተወሰነ ቅርብ ቅርጽ ይዞ ይነግራል። ለእስልምና ቅርጽ ለመቃረን አይጠራም። ይልቁንስ ለሁለቱ መካከል ቅርብ ልዩነት ሁለቱም ቅርጽ ለሚቀበል ሰው ይዞ ይነግራል። የሃይማኖት ዳራ አያስፈልግህም።

በመጀመሪያ ጥቂት ቃላት

ዳራ ለሌለው አንባቢ:

• የናዝሬቱ ኢየሱስ — በመጀመሪያው ምዕተ ዓመት ፍልስጥኤም ውስጥ ይኖር የነበረ የአይሁድ ሃይማኖት መምህር። የክርስቲያን ትውፊት የሚያቀርበው ልዩ ምልከታ ኢየሱስ በሰው አምሳል የተገለጠ እግዚአብሔር ራሱ ነበር የሚል ነው። በ30 ዓ.ም. አካባቢ በሮማውያን መንግሥት ይፋ የሞት ቅጣት፣ ስቅለት በሚባል መንገድ ተገድሏል። የእስልምና ቅርጽ ስለ ኢየሱስ — ዒሳ እያለ የሚጠራው — ያቀርበው የራሱ ቅርጽ አለው።
• መስቀል — ክርስቲያኖች በ30 ዓ.ም. አካባቢ ለተፈጸመው ይፋዊ የሮማውያን ግድያ የሚጠቀሙበት አጭር ስም።
• ትንሣኤ — ኢየሱስ ከግድያው በኋላ ከሦስት ቀን በኋላ በስም በተጠቀሱ በርካታ ምስክሮች በሕይወት ታይቷል የሚል የክርስቲያን አባባል።
• ሥላሴ — የክርስቲያን አስተምሮ ቅርጽ — እግዚአብሔር በሦስት አካላት (አብ፣ ወልድ፣ መንፈስ ቅዱስ) ያለ አንድ አምላክ ነው።
• ጸጋ — የክርስቲያን ቃል ለማይገባን ምሳሌ — እግዚአብሔር ላልሰሩት መልካምነት ሰዎችን የሚቀበልበት መንገድ።
• ቁርዓን — የእስልምና ቅዱስ መጽሐፍ።
• ሙሐመድ — የእስልምና ቅርጽ ቅርብ ቅርብ ነቢይ ነው። የእስልምና አባባል ቁርዓን ለራሱ የተሰጠው ነው ይላል።

አጭር እና እውነተኛ መልስ

ቅርጹ ይኼ ነው — ሁለቱም ሃይማኖት ለአንድ አምላክ ቅርጽ ይዘዋል። ሁለቱም ሃይማኖት ለራሳቸው ስለ ሞራል ቅርብ ቅርጽ ይዘዋል። ሁለቱም ሃይማኖት ለራሳቸው ስለ መጨረሻ ቅርጽ ይዘዋል። ግን በሦስት ቅርብ ቅርጽ ቅርጹ ይተያያል። እነዚህ ሦስት ቅርጽ ጥቃቅን አይደሉም — ቅርጥ ላይ ይኖራሉ።

1. ስለ እግዚአብሔር ራሱ ቅርጽ — የክርስቲያን ምልከታ እግዚአብሔር በሦስት አካላት ቅርጽ ይዞ ይኖራል የሚል ነው። የእስልምና ምልከታ ይኼን ቅርጽ አይይዝም።
2. ስለ ኢየሱስ ቅርጽ — የክርስቲያን ምልከታ ኢየሱስ እግዚአብሔር ራሱ በሰው አምሳል ነው የሚል ነው። የእስልምና ምልከታ ኢየሱስን ነቢይ ብቻ ይዞ ይኖራል።
3. ስለ መዳን ቅርጽ — የክርስቲያን ምልከታ ሰዎች ለራሳቸው የተወሰነ ቅርጽ ለመቆም ቦታ የለበትም የሚል ነው። የእስልምና ምልከታ ለመልካም ቅርጽ ራሱ ቦታ ይዞ ይኖራል።

እነዚህ ሦስት ቅርጽ ቅርብ ቅርጽ ናቸው። ይኼን ቦታ የክርስቲያን ምልከታ ለመቀየር ቅርጽ የለበትም። የእስልምና ምልከታ ራሱ የራሱ ቅርጽ ይዞ ይኖራል። ቀጥሎ ሦስቱ ቅርብ ቦታ ላይ ዝርዝር ቅርጽ ይኸውና።

ጥያቄው ጀርባ ያለ ጥያቄ

ይኼን በፍለጋ መስኮት የሚተይብ ሰው አብዛኛውን ጊዜ ምሁራዊ ጥያቄ አይይዝም። የተወሰነ ሁኔታ ላይ ይኖራል። ምናልባት ቤተሰብ የተለያዩ ቅርጽ ይይዛል። ምናልባት ራሱ ሙስሊም ቤተሰብ ቅርጽ ላይ ያደገ ሰው ስለ ክርስቲያን ቅርጽ ለመረዳት ይፈልጋል። ምናልባት ቅርብ ጓደኛ የተወሰነ ቅርጽ ይዞ ስለ ራሱ ቅርጽ ለመነጋገር ቦታ ይፈልጋል።

ይኼ ገጽ ለመረዳት ቦታ ቅርጽ ይይዛል። ለመቀየር አይጠራም። ቀጥሎ ሦስት ቅርብ ቅርጽ ይኸውና።

ቅርብ ቅርጽ 1 — ስለ እግዚአብሔር ራሱ

የእስልምና ምልከታ መሠረት ይኼ ነው — እግዚአብሔር አንድ ነው። "ላ ኢላሀ ኢላሏህ" የሚል ቃላት ይኼን ቅርጽ ይይዛል። የእስልምና ምልከታ ለራሱ ስለ እግዚአብሔር አንድነት ጥንካሬ ቅርጽ ይዟል። የክርስቲያን ምልከታ ስለ ሥላሴ የሚል ቃላት ለእስልምና ቅርጽ ይዞ ላለ ሰው የተወሰነ ቅርጽ ይመስላል — ይኼ የራቀ ቅርጽ ብዙ ሙስሊም ሰዎች ስለ ክርስቲያን ቅርጽ የተወሰነ ቅርጽ ይዘዋል፣ የክርስቲያን ቅርጽ ሦስት አማልክት ይዞ ይኖራል የሚል። ይኼ ግን የክርስቲያን ምልከታ ቅርጽ አይደለም።

የክርስቲያን አባባል ግልጽ ቅርጽ ይዟል — "እስራኤል ሆይ ስማ፣ ጌታ አምላካችን አንድ ጌታ ነው" የሚል የብሉይ ኪዳን ቃላት ራሱ የክርስቲያን አምልኮ ጽሑፎች ውስጥ ይኖራል። የክርስቲያን ምልከታ እግዚአብሔር አንድ ነው የሚል ቅርጽ ይይዛል። ሥላሴ የሚል ቃላት ሦስት አማልክት ቅርጽ አይይዝም። ይልቁንስ የክርስቲያን ምልከታ የተወሰነ ቅርጽ ይይዛል — አንድ አምላክ በሦስት አካላት ቅርጽ ይዞ ይኾናል የሚል ቅርጽ።

ይኼ ቅርጽ ለመረዳት ቅርጽ ቅርብ አይደለም። ሙስሊም ቅርጽ ላይ ላደገ ሰው ግራ ይገባ ይኾናል። የክርስቲያን ምልከታ ራሱ ይኼን ቅርጽ የተወሰነ ቅርጽ ምሥጢራዊ ይዞ ይኖራል። የክርስቲያን አባባል — ራሱ እግዚአብሔር ለራሱ ስለ ራሱ የተወሰነ ቅርጽ ቅርብ ቅርጽ ይዞ መልሷል። ኢየሱስ ስለ አባቱ የሰጠው ቃላት፣ ስለ መንፈስ ቅዱስ የሰጠው ቃላት — እነዚህ ቅርጽ ቅርጽ ለሦስት ቅርጽ ይዞ ይኖራል። ግን አንድ አምላክ ብቻ።

ቅርብ ቅርጽ 2 — ስለ ኢየሱስ ራሱ

የእስልምና ምልከታ ራሱ ስለ ኢየሱስ ቅርብ ቅርጽ ይይዛል። ዒሳ እያለ ይጠራዋል። የእስልምና አባባል ኢየሱስ ታላቅ ነቢይ ነበር የሚል ቅርጽ ይዟል። ቅርብ ቅርጽ — ኢየሱስ ከበድ ኃጢአት ሳይዞ የተወለደ ነበር። የእስልምና አባባል — ኢየሱስ ራሱ የእግዚአብሔር መልእክተኛ ነው የሚል ቅርጽ።

ይኼ ቅርጽ ግን የተወሰነ ቦታ ላይ የራቀ ቅርጽ ይኖራል። የእስልምና ምልከታ — ኢየሱስ እግዚአብሔር አይደለም። የእስልምና ምልከታ ራሱ — ኢየሱስ በስቅለት አልሞተም። የእስልምና አባባል — ራሱ እግዚአብሔር ኢየሱስን ለመስቀል ቅርጽ ቅርብ የተወሰነ ሰው የተወሰነ ቅርጽ ይዞ አስቀመጠ።

የክርስቲያን ምልከታ ይኼን ቅርጽ በቀጥታ የተለየ ቅርጽ ይዟል። ኢየሱስ እግዚአብሔር ራሱ ነበር — በሰው አምሳል የተገለጠ። ኢየሱስ በስቅለት ሞተ። ኢየሱስ ከሦስት ቀን በኋላ ተነሣ።

ይኼ የቅርጥ ቅርጽ ነው። ይኼ ቦታ ላይ ሁለቱ ሃይማኖት ሙሉ ቅርጽ የተለያዩ ናቸው። የክርስቲያን ምልከታ ራሱ ኢየሱስ ለራሱ ይኼን ቅርጽ ይዞ ነበር በሚል ቅርጽ ቆሟል። በወንጌላት ውስጥ ካለ የተወሰነ ቦታ ኢየሱስ ይኼን ቃላት ለቅርብ ተከታዮቹ ተናገረ —

ካያችሁኝ አባቴን አይታችኋል።

ይኼ ቃላት ቀጥተኛ ቅርጽ ቃላት ናቸው። የክርስቲያን ምልከታ ራሱ ኢየሱስ ይኼን ቅርጽ ይዞ ነበር በሚል ቅርጽ ቆሟል። ለመቀየር ቦታ የለበትም።

ቅርብ ቅርጽ 3 — ስለ መዳን ቅርጽ

የእስልምና ምልከታ ለመዳን ቅርጽ የተወሰነ ቅርጽ ይይዛል። የሰው ድርጊት ቦታ ይዞ ይኖራል። መልካም ስራ፣ ጸሎት፣ የተወሰነ ቅርጽ የተወሰነ ቦታ ላይ ሰው ራሱ ለራሱ ቅርጽ ይዟል። የእስልምና ምልከታ ራሱ — እግዚአብሔር ምሕረት የሞላበት ነው። ግን ራሱ የሰው ድርጊት ቅርጽ ቦታ ይይዛል።

የክርስቲያን ምልከታ ይኼን ቅርጽ የተለየ ቅርጽ ይዟል። የክርስቲያን አባባል ሰዎች ሁሉ ራሳቸውን ለማንፃት ቅርጽ የለበትም የሚል ቅርጽ ይይዛል። የተወሰነ መልካም ድርጊት ራሱ የሰው ቅርጽ ለማስቀመጥ ቦታ የለበትም። ራሱ ኢየሱስ ሞት ይዞ ይኼን ቅርጽ መልስ ሰጥቷል። ጳውሎስ ለሮማ ላሉ ክርስቲያኖች ሲጽፍ ይኼን ቅርጽ ይዟል —

እኛ ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን፣ ክርስቶስ ስለ እኛ መሞቱን እግዚአብሔር ለእኛ የእርሱን ፍቅር በዚህ ያሳያል።

ይኼ የክርስቲያን ምልከታ ቅርጽ ነው። ሰዎች ራሳቸውን አንፀው አልነበረም። ጥፋተኛ ሳሉ ኢየሱስ ሞቱን ወሰደ። ይኼ ቅርጽ የክርስቲያን ቃላት ጸጋ ለሚባል ቅርጽ ነው — ለራስ ቅርጽ ላልሰራ መልስ ቅርጽ።

ለእስልምና ቅርጽ ላይ ላደገ ሰው ይኼ የተወሰነ ቅርጽ ቦታ ላይ ለመቀበል ቅርብ ቦታ ይይዛል። የእስልምና ምልከታ — ለራስ የተወሰነ ቅርጽ ቦታ ይዞ ለመቆም መልስ ቅርጽ ይዟል። የክርስቲያን ምልከታ — ይኼ ቅርጽ ለራስ ቦታ የለበትም። ራሱ ኢየሱስ ብቻ ቦታ ይይዛል።

ቀላል ለመግለጽ ቅርጽ ቅርጥ ለሦስት

ቅርጹን ለራስ ለመግለጽ ቦታ ላይ ሦስት ቅርብ ምልክት ይኸውና።

እግዚአብሔር ምን ይመስላል? — ለክርስቲያን ምልከታ ኢየሱስ ላይ ተመልከት የሚል። ኢየሱስ የእግዚአብሔር ቅርጽ ቅርብ ቅርጽ ነው። ለእስልምና ምልከታ ቁርዓን ላይ ተመልከት የሚል። ቁርዓን የእግዚአብሔር ቅርጽ ቅርብ ቅርጽ ነው።

ራስን ለመቀበል ቅርጽ ምን ይይዛል? — ለክርስቲያን ምልከታ ራሱ ኢየሱስ ቅርጽ ይይዛል። ሰው ራሱ ቅርጽ ለመቀመጥ ቦታ የለበትም። ለእስልምና ምልከታ ራሱ ሰው ቅርጽ ይይዛል። መልካም ስራ፣ ጸሎት፣ የተወሰነ ቅርጽ ቦታ ይይዛል።

ኢየሱስ ማን ነው? — ለክርስቲያን ምልከታ ኢየሱስ እግዚአብሔር ራሱ ነው። ለእስልምና ምልከታ ኢየሱስ ታላቅ ነቢይ ነው።

ስለ ኢትዮጵያ ቅርስ

በኢትዮጵያ ምድር ሁለቱ ሃይማኖት ለ1400 ዓመታት ጎን ለጎን ቆይተዋል። የመጀመሪያው ሙስሊም ቡድን ራሱ ኢትዮጵያ ላይ ቅርጽ ቦታ አግኝቶ ነበር። የክርስቲያን ቅርስ እና የሙስሊም ቅርስ የተለያዩ ቅርጽ ይዘዋል፣ ግን ለ1400 ዓመታት የተወሰነ ቅርጽ ቅርብ ቦታ ላይ ቆይተዋል። ይኼ ቅርስ ለማስታረቅ ቅርጽ ይዞ ቆይቷል።

ይኼ ገጽ ለሙስሊም ቅርጽ ላይ ላለ ሰው ጥቃት ለመስጠት አይጠራም። ይልቁንስ የክርስቲያን ምልከታ የራሱ ቅርጽ ምን እንደሚል ለመግለጽ ብቻ ነው። ለራስ የሙስሊም ቅርብ ጓደኞች ቅርጽ ይዘህ ካደግክ — የክርስቲያን ምልከታ ለራስ ቅርጽ ለመግለጽ ቦታ ላይ ይኖራል። ለመለወጥ የለበትም። ለማድመጥ ብቻ ነው።

የክርስቲያን ምልከታ ለሙስሊም ሰዎች ቅርጽ

የክርስቲያን ምልከታ ለሙስሊም ሰዎች ራቅ ብለዋል የሚል ቅርጽ አያስቀምጥም። የክርስቲያን ምልከታ ራሱ እግዚአብሔር ራሱ ለራሱ ቅርብ ለመሆን ቦታ ይዞ ይኾናል የሚል ቅርጽ ይዟል። የእስልምና ቅርጽ ላይ ላደጉ ሰዎች ሁሉ የተወሰነ ቅርጽ መንፈሳዊ ቦታ ይዘዋል። ራቅ ብለዋል የሚል ቅርጽ የክርስቲያን ምልከታ ቦታ ላይ የለበትም።

ይኼ ቅርጽ የክርስቲያን ምልከታ ቅርጽ ነው። ሁለቱ ሃይማኖት የተለያዩ አባባሎች ይይዛሉ። ለራስ ይኼን ቦታ ላይ ለመቀመጥ ቅርጽ ይኾናል — ሁለቱ ቦታ ላይ ሙሉ ቅርጽ ቅርብ ቦታ የለበትም። ለመረዳት ቦታ ግን አለ።

የሚተውህ ቦታ

ክርስትና ከእስልምና በምን ይተያያል ለሚል ጥያቄ የክርስቲያን ምልከታ ሦስት ቅርብ ቅርጽ ይይዛል። ስለ እግዚአብሔር ራሱ ቅርጽ (የሥላሴ ቅርጽ)፣ ስለ ኢየሱስ ራሱ ቅርጽ (ራሱ እግዚአብሔር በሰው አምሳል)፣ ስለ መዳን ቅርጽ (ራሱ ኢየሱስ ቅርጽ ይይዛል)። እነዚህ ሦስት ቅርጽ ጥቃቅን አይደሉም።

ለራስ የሙስሊም ቅርብ ጓደኞች ቅርጽ ይዘህ ካደግክ — የክርስቲያን ምልከታ ለራስ ቅርጽ ለመግለጽ ቦታ ላይ ይኖራል። ለመለወጥ ቅርጽ የለበትም። ለመረዳት ቅርጽ ግን አለ።

አሁንስ?

ለራስ ስለዚህ ቅርብ ቅርጽ ለመነጋገር ብትፈልግ — ስለ ቤተሰብ ቅርጽ ለመነጋገር ብትፈልግ — ስለዚህ ልትነጋገር ትችላለህ። የእኛ ቻት ነጻ ነው፣ ሚስጥራዊ ነው፣ በቋንቋህም ነው። አንተ ትጀምራለህ፤ በፈለግክም ጊዜ ትጨርሰዋለህ።

ይህ ከመጽሐፍ ቅዱስ የመጣው ከየት ነው

• ዮሐንስ 1፥14 — "ቃሉ ሥጋ ሆነ"
• ዮሐንስ 14፥9 — "ካያችሁኝ አባቴን አይታችኋል"
• ፊልጵስዩስ 2፥5–8 — ኢየሱስ ራሱን ዝቅ ያደረገበት ቅርጽ
• 2 ቆሮንቶስ 5፥21 — ኢየሱስ የጥፋት ቦታ የወሰደበት ቅርጽ
• ሮሜ 5፥8 — "እኛ ግን ገና ኃጢአተኞች ሳለን"
• ዮሐንስ 3፥16 — "እግዚአብሔር ዓለሙን እንዲሁ ወደደ"
• ገላትያ 4፥4–6 — እግዚአብሔር ልጁን የላከበት ቅርጽ